Fátima

Fatima jest niewielką miejscowość w Portugalii, położona wśród wzgórz, która stała się słynna na całym świecie po objawieniach Matki Bożej, jakie miały miejsce 13 maja 1917 roku. Trójka pastuszków - Franciszek i Hiacynta Marto oraz Łucja dos Santos – oznajmiła wówczas, że spotkali się z Maryją, która przekazała im trzy tajemnice. Zdarzyło się to na polach Cova da Iria za wioską Aljustrel, niedaleko Fatimy. Później 13.mdnia każdego miesiąca dzieci doświadczały kolejnych objawień (z wyjątkiem sierpnia, kiedy to pastuszkowie zostali zatrzymani w wiosce), aż do października 1917 roku. Objawiająca się Matka Boża wzywała do odmawiania różańca w intencji pokoju, nawrócenia, ofiarowania się za grzeszników oraz nabożeństwa do Jej Niepokalanego Serca. Ostatniemu objawieniu, 13 października 1917 roku, towarzyszyło zjawisko znane jako „Cud Słońca”, które według relacji widziało kilkadziesiąt tysięcy osób. Dzieci miały wówczas: Hiacynta 7 lat, Franciszek 9 lat, Łucja dos Santos 10 lat. Niedługo po tych objawieniach, w 1919 roku zmarł Franciszek, a w roku 1920 Hiacynta.

Strony z gazety Ilustração Portuguesa z 29.10.1917.
Zdjęcia tłumu obserwującego Cud Słońca podczas objawień fatimskich.

13 lipca 1917 roku, około południa, Matka Boża miała powierzyć dzieciom trzy tajemnice, zwane dzisiaj Tajemnicami Fatimskimi. Interpretacja tych tajemnic była i jest nadal przedmiotem wielu dyskusji. Pierwsza tajemnica obrazowała piekło; miała uświadamiać konsekwencje grzechu i potrzebę pokuty. Druga odnosiła się do wojny, głodu i prześladowań oraz wezwania do poświęcenia Rosji Niepokalanemu Sercu Maryi (ta tajemnica interpretowana jest w odniesieniu do I i II wojny światowej). Trzecia, przez wiele lat, wedle życzenia Matki Bożej,nie była ujawniana, gdyż miała być „przeznaczona tylko dla papieży” . Została publicznie ogłoszona dopiero w 2000 roku i dotyczyła przyszłości Kościoła. Była w niej mowa o kapłanie w bieli ginącym od kuli z borni palnej i strzał z łuków, co odnoszone jest obecnie do zamachu na papieża Jana Pawła II. Jan Paweł II przypisywał swoje ocalenie wstawiennictwu Matki Bożej. Pocisk, którym został raniony, przekazał jako wotum do sanktuarium fatimskiego, gdzie został umieszczony w koronie Matki Bożej z Fatimy.

Hiacynta i Franciszek zmarli niedługo po objawieniach (w 1920 i 1919 roku) i zostali kanonizowani w 2017 roku. Łucja przeprowadziła się do Porto w 1921 roku i w wieku 14 lat została przyjęta do szkoły Sióstr św. Doroty w Vilar, na obrzeżach miasta. Cztery lata później przeniosła się do Pontevedra w Hiszpanii, miejsca, które niebawem odwiedzimy podczas naszej wędrówki. W Pontevedra mieszkała do 1948 roku, kiedy za specjalnym pozwoleniem papieża Piusa XII Łucja odeszła ze zgromadzenia św. Doroty i wstąpiła do zakonu Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel w Coimbrze. Siostra Łucja doznała w tamtym czasie jeszcze czterech wizji: w 1921, 1925, 1926 i 1929 roku. Zmarła w 2005 roku.

Od czasu pierwszych objawień Fatima przyciąga pielgrzymów z całego świata. Kulminacyjnym wydarzeniem było objawienie z 13 października 1917 roku. Widziane był ono także w miejscowościach odległych o 30-40 km od Cova da Iria i szacuje się, że łącznie mogło być niemal 100 tysięcy świadków, którzy relacjonowali to niezwykłe wydarzenie, zapowiedziane przez dzieci trzy miesiące wcześniej stąd też na miejsce przybyło tak dużo ludzi, zarówno sceptyków, jak i wierzących. Trwało około 10 minut, a prasa nazwała go „Cudem Słońca” (O Milagre do Sol). Świadkowie opisywali je w różny sposób, ale większość relacji sprowadza się do następującego przebiegu zjawiska. Najpierw rozstąpiły się chmury, z których wcześniej padał spory deszcz. W miejscu, gdzie powinno być widoczne Słońce pojawiła się jasna, wirująca kula, na którą można było patrzeć bez mrużenia oczu. Niektórzy mówią, że zmieniała kolory, a inni, że była przezroczysta i można było przez nią widzieć chmury. Potem kula nagle zaczęła opadać zygzakując ku ziemi, a ludzie myśląc, że to koniec świata, padali na kolana. Wydawało się, że kula dotknęła czubków drzew, po czym zaczęła wolno unosić się, powracając na początkowe miejsce, gdzie przybrała blask i wygląd Słońca. Niezwykłe wydarzenie było zarówno widziane przez ogromną liczbę osób, a także udokumentowane w prasie. Wykonywano również fotografie, ale żadna z nich nie obrazuje w sposób wyraźny samego „tańczącego Słońca”, jak mówili o nim świadkowie wydarzenia. Kilka opublikowanych później zdjęć przedstawia tłum spoglądający ku niebu. Nie brakuje sceptyków „Cudu Słońca”, podważających nadprzyrodzony charakter wydarzenia, wskazując na zjawiska atmosferyczne, zbiorową sugestię czy halucynacje. Jednak dotąd nikomu nie udało się go jednoznacznie wyjaśnić w tym kontekście.

Nie nam wyjaśniać, co wydarzyło się tutaj ponad 100 lat temu, a swoje opinie i wiarę zostawiamy sobie w osobistej sferze duchowej. Przytoczyliśmy jedynie niezbędną garść informacji o przyczynach, dla których Fatima przyciąga ogromne rzesze pielgrzymów, ale też mnóstwo osób które przybywają tu wyłącznie z ciekawości, czy turystycznie.

Za kilka dni staniemy na szlaku do Santiago de Compostela. Ostatnim razem, kiedy zmierzaliśmy do tego miasta spotykaliśmy na swoim szlaku wielu pielgrzymów, którzy szli w przeciwnym kierunku, z Santiago de Compostela, gdzie nie skończyli swojej drogi, lecz postanowili ją przedłużyć w kierunku Fatimy. Z samego Santiago de Compostela prowadzi tam szlak, którego drogowskazy wielokrotnie widywaliśmy na szlaku Camino Portugués Central – niebieskie strzałki kierujące do Fatimy obok żółtych wskazujących drogę do Santiago. Na Półwyspie Iberyjskim wytyczono kilka szlaków do Fatimy (Caminhos de Fátima). Dalatego, nie tylko z czystej ciekawości ale również z duchowej potrzeby, postanowiliśmy zanurzyć się dzisiaj w duchowym klimacie Fatimy, która stała się wstępem do naszej wyprawy.

Główna uliczka w Aljustrel.

Udajemy się najpierw do Aljustrel, gdzie znajdują się domy Franciszka i Hiacynty oraz Łucji, około 2 km od sanktuarium fatimskiego, wybudowanego w miejscu objawień fatimskich. To niewielka miejscowość, w której urodziło się troje przyszłych pastuszków. Wioska zachowała swój dawny, spokojny charakter, choć obecnie jest to miejsce bardzo turystyczne, a odwiedzających ją jest zdecydowanie więcej niż stałych mieszkańców. Zwiedzamy w niej domy, w których mieszkali Łucja oraz Franciszek i Hiacynta, zachowane w stanie przypominającym początki XX wieku. Ponoć rosną przy nich jeszcze drzewa figowe, pod którymi dzieci bawiły się i dorastały. Następnie udajemy się do ogrodu należącego do rodziny Łucji, gdzie latem 1916 roku przy studni zwanej Arneiro miało miejsce drugie objawienie Anioła. Stoją tam rzeźby Anioła i pastuszków wykonane przez Marię Irene Vilar. 

Dzisiaj przylecieliśmy do Portugalii i jeszcze musimy przemieścić się do Porto, a więc możemy przeznaczyć tylko kilka godzin na zwiedzanie Fatimy i jej okolic, dlatego musimy wyłączyć z programu przejście do miejsce pierwszego i trzeciego objawienia Anioła na Loca do Cabeço. Z Aljustrel udajemy się do Cova da Iria, która obecnie stanowi centrum Fatimy. To tutaj jest najważniejszy punkt pielgrzymek - Kaplica Objawień oraz Bazylika Matki Bożej Różańcowej.

Dom rodzinny Franciszka i Hiacynty w Aljustrel.

Obok domu rodzinnego Hiacynty i Franciszka znajduje się mur,
na którego tle sfotografowano pastuszków 13 lipca 1917 roku.
Mur po dziś dzień wygląda tak samo, jak kiedyś.

Pokój chłopców.

Pokój, w którym zmarł Franciszek Marto .

Dom rodzinny Franciszka i Hiacynty.

Obok domu rodzinnego Łucji.

Zaraz za drzwiami wita nas Łucja.

Pokój rodziców Łucji.

Pokój tkacki z krosnami.

Składzik gospodarczy.

Muzeum etnograficzne w domu przylegającym do domu, w którym urodziła się Łucja.

Studnia Arneiro - miejsce drugiego objawienia Anioła.

Agapant afrykański (Agapanthus africanus), znany również jako lilia afrykańska.

Kaplica objawień zbudowana została w miejscu, w którym przed stu laty objawiła się Matka Boża trójce dzieci. Nie ma jednak już w tym miejscu niedużego dębu, nad którym dzieci widziały Jasną Panią, bo pielgrzymi zrywali z niego gałązkę po gałązce. W miejscu, gdzie ten dąb stał znajduje się obecnie kolumna z figurą Matki Bożej Fatimskiej. Jest ona kopią oryginalnej figury wykonanej w 1920 roku przez portugalskiego artystę José Ferreiry Thedima, zaledwie trzy lata po objawieniach na bazie opisów Łucji dos Santos. Przechowywana jest obecnie w fatimskim muzeum. Zdobi ją korona ozdobiona 313 perłami oraz 2679 szlachetnymi kamieniami. W 1989 roku papież Jana Pawła II pielgrzymował do Fatimy z kulą, która podczas zamachu 13 maja 1981 roku przeszyła jego ciało. Było to wotum za ocalenie życia przez Maryję, w co głęboko wierzył. Co ciekawe, kula ta została umieszczona w otworze pod kulą ziemską, gdyż miała ona wymiary idealnie pasujące do kuli wymierzonej w papieża. Złotnik, który w 1942 roku wykonał koronę dla figury Matki Bożej Fatimskiej z biżuterii podarowanej przez portugalskie kobiety, nigdy nie wyjaśnił, dlaczego zostawił tam puste miejsce, a ten niebywały zbieg wymiarów intryguje do dzisiaj.

Kaplica objawień.

Figura Matki Bożej Fatimskiej przy Kaplicy Objawień.

Na główny plac pomiędzy dwoma kościołami kompleksu sanktuaryjnego przybywamy od strony Bazyliki Trójcy Przenajświętszej zbudowanej w latach 2004-2007. Stoi naprzeciwko starszej bazyliki Matki Bożej Różańcowej. Jest czwartym pod względem wielkości kościołem na świecie. Bazylika ma kształt koła o średnicy 125 metrów, której dach został sklepiony bez żadnego punktu podparcia. W środku jest ponad 8 tysięcy miejsc siedzących.

Pomnik Jana Pawła II w Fatimie, dzieło polskiego artysty, profesora Czesława Dźwigaja.

Bazylika Trójcy Przenajświętszej.

Chrystus Ukrzyżowany w ołtarzu głównym Bazyliki Trójcy Przenajświętszej.

Podziemna kaplica.

Z kolei Bazylika Matki Bożej Różańcowej z wysoką na 65 metrów wieżą zwieńczona koroną z brązu o wadze 7000 kg oraz krzyżem, podświetlanym w nocy. Ma 70,5 m długości i 37 m szerokości. Kamień węgielny pod jej budowę poświęcony został 13 maja 1928 roku, konsekracji dokonano dopiero 7 października 1953 roku. Długi czas wznoszenia świątyni wynikał z wyzwań konstrukcyjnych, finansowania wyłącznie z dobrowolnych datków pielgrzymów z całego świata, jak również zawirowań wojennych. W środku znajduje się 14 ołtarzy bocznych, które wraz z płaskorzeźbą nad prezbiterium uosabiają 15 tajemnic różańca. Wnętrze zdobią kolorowe mozaiki oraz witraże z historią objawień Matki Bożej oraz wezwania Litanii Loretańskiej. W ołtarzu głównym mamy przedstawienie Ostatniej Wieczerzy oraz obraz z objawieniem Matki Bożej. W bazylice znajdują się miejsca pochówku Dzieci Fatimskich, grobowce Franciszka i Hiacynty Marto oraz Łucji dos Santos.

Bazylika Matki Bożej Różańcowej.

Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej (Santuário de Nossa Senhora do Rosário de Fátima).

Prezbiterium.

Obraz w ołtarzu głównym.

Sklepienie nad ołtarzem głównym.

Sklepienie nad nawą.

Grób Franciszka.

Grób Hiacynty.

Cały kompleks sanktuaryjny liczy sobie dziś ponad 86 hektarów powierzchni i należy do największych na świecie. Rocznie odbywa się tu kilkaset procesji i uroczystości. Wielokrotnie odwiedzany był przez papieży: Paweł VI w 1967 roku, Jan Paweł II trzykrotnie, Benedykt XVI w 2010 roku, a Franciszek w 2017 roku. Dla Polaków Fatima ma szczególnie wyjątkowe znaczenie ze względu na Jana Pawła II, stąd też spośród wszystkich pątników-cudzoziemców przeważają właśnie Polacy.

Na koniec zwiedzamy Muzeum Sanktuarium Fatimskiego ze stałą ekspozycją o nazwie „Fatima: Światło i Pokój”. Wśród eksponatów można tam zobaczyć kulę z zamachu na Jana Pawła II wetkniętą w koronę oraz wiele innych pamiątek po polskim papieżu m.in. jego sutanny, różaniec, a także drobne osobiste przedmioty. Jedną z cenniejszych polskich pamiątek w Fatimie jest kardynalski pierścień Prymasa Polski Stefana Wyszyńskiego, który Karol Wojtyła otrzymał od niego zaraz po wyborze na papieża w 1978 roku.

Projekcja filmu.

Naczynia liturgiczne i relikwiarze.

Monstrancja Fatimska - dar Polaków z okazji 100-lecia objawień w Fatimie
przygotowany przez Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej w Zakopanem
oraz Fundację Aniołów Miłosierdzia.
Przedstawia Maryję – Niewiastę obleczoną w słońce, u której stóp znajduje się księżyc.
 W centrum, w sercu Niewiasty Eucharystii, znajduje się miejsce na Najświętszy Sakrament.

Koronacja figury Matki Bożej Fatimskiej w dniu 13 maja 1946 roku,
której w imieniu papieża Piusa XII dokonał legat papieski, kardynał Benedetto Aloisi Masella.

Korona Matki Bożej Fatimskiej, a w niej jedna z kul,
która ugodziła papieża Jana Pawła II
w zamachu z 13 maja 1981 r.

Ofiary wotywne.

Kardynalski pierścień Prymasa Polski Stefana Wyszyńskiego.

Serce Franciszka, ustawione na cześć papieża, który 13 maja 2017 roku
przewodniczył obchodom stulecia objawień fatimskich.

Wizyta w Fatimie stanowi wstęp do tegorocznego Camino de Santiago. Fatima zrobiła na nas ogromne duchowe wrażenie. Mamy chęć przyjechać tutaj znowu albo przybyć na własnych nogach, i na nieco dłużej. Jest to miejsce, gdzie sacrum łączy się z profanum - miejsce wyciszenia, w którym można nawiązać głębszą więź z wiarą oraz poznać bliżej swoje własne serce i ducha. To bardzo inspiruje duchowo do naszego przedsięwzięcia, które w najbliższych dniach wypełni nasz czas.

Udostępnij: