Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Wysoka. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Wysoka. Pokaż wszystkie posty

2

Beskid Sądecki, Pieniny
ZACHODNIE KRAŃCE
ŁEMKOWSZCZYZNY
dzień 6        rozdział 13
Zbliżamy się do najdalej wysuniętego na zachód cypla Łemkowszczyzny, do Małych Pienin. Małe Pieniny to najbardziej wysunięta na wschód część wapienno-skałkowych Pienin. Leżą na granicy Tatr i Beskidów, ale nie są podobne ani do jednych, ani do drugich. Pokryte są nie tylko lasami, ale również rozległymi łąkami i pastwiskami użytkowanymi niegdyś przez Łemków, które wabią dziś swoją oryginalną krajobrazowością.

TRASA:
Przełęcz Korbalowa (słow. Straňanské sedlo; 730 m n.p.m.) [zielony szlak] Polana pod Wysoką [niebieski szlak] Pod WysokąWysoka (słow. Vysoké Skalky, 1050 m n.p.m.) Pod Wysoką [niebieski szlak] Polana pod Wysoką [niebieski szlak] Smerekowa (słow. Vysoká) [niebieski szlak] Watrisko (960 m n.p.m.) [niebieski szlak] Wierchliczka (słow. Vrchriečky; 964 m n.p.m.) [niebieski szlak] Rozdziela (słow. sedlo Rozdiel; 803 m n.p.m.)

OPIS:
Tą wędrówkę rozpoczynamy na Słowacji, na Przełęczy Korbalowej (słow. Straňanské sedlo; 730 m n.p.m.). Będziemy stąd wędrować najpierw ku polsko-słowackiej granicy, która biegnie przez grzbiet Małych Pienin. Miała ona wpływ na zróżnicowanie rozwoju regionów, które rozdzielała.

Przez Przełęcz Korbalową przechodzi droga krajowa nr 543 łącząca miejscowości: Czerwony Klasztor (słow. Červený Kláštor) i Gniazda (słow. Hniezdne) leżącą pod Starą Lubowlą (słow. Stará Ľubovňa). Pod przełęczą po zachodniej stronie widzimy wieś Stráňany, założoną przez Łemków jako przysiółek znajdującego się dalej Wielkiego Lipnika. W języku łemkowskim przysiółek ten nazywany był Folwarkiem, od folwarku należącego do rodu Györgyów i Horváthów-Stansithów, który wówczas znajdował się na jego terenie.

Wielki Lipnik (słow. Veľký Lipník) leżący niżej w dolinie potoku Lipnik jest dużą wsią, założoną w XIII wieku na prawie niemieckim przez ród Görgyów, a skolonizowaną później przez Wołochów. Nie wnikając w etniczne, czy etnograficzne genezy, chyba wtedy wieś stała się wsią łemkowską. Bardzo szybko rozwijała się, wzrastała liczba jej mieszkańców, aż w XIX wieku zaczęło brakować pół uprawnych dla wyżywienia jej mieszkańców. Epidemia cholery jaka wybuchła tutaj w 1831 roku tylko chwilowo zmniejszyła przyrost ludności. Przeludnienie wsi spowodowało falę emigracji pod koniec XIX, głównie do USA. Dzisiaj Wielki Lipnik liczy ponad 1300 mieszkańców, głównie pochodzenia łemkowskiego. Do 1947 roku mieszkańców Wielkiego Lipnika łączyły silne więzy rodzinne i gospodarcze z Rusią Szlachtowską, regionem znajdującym się w Polsce po drugiej stronie grzbietu Małych Pienin.

Przełęcz Korbalowa (słow. Straňanské sedlo; 730 m n.p.m.).
Przełęcz Korbalowa (słow. Straňanské sedlo; 730 m n.p.m.). Widok w kierunku wsi Stráňany.

Okolice Przełęczy Korbalowej, przez którą biegnie zielony szlak można określić jako szczere pola. Nie ma tutaj miejsca - pobocza, gdzie można byłoby zatrzymać autokar. Na szczęście ruch na szosie nie jest duży. Albert, nasz kierowca, zatrzymuje się i zezwala nam na opuszczenie autokaru. Tylko popędza trochę do wysiadania, ale trudno mu się dziwić. Słowacka policja znana jest z bezwzględności.

Cały rejon przełęczy pokrywają łąki, to dzięki nim przełęcz jest niezłym punktem widokowym. Na początku szlaku stoi przydrożny krzyż. Jest tablica informacyjna parku narodowego. Słowacy objęli nim znacznie większy obszar Pienin niż my. Małe Pieniny po polskiej stronie w ogóle nie są objęte ochroną parkową, poza kilkoma rezerwatami.

Z Przełęczy Korbalowej wyruszamy o godzinie 9.55 kierując się ku granicy państwowej znajdującej się na północy, gdzie leży najwyższy szczyt całych Pienin o nazwie Wysokie Skałki (słow. Vysoké Skalky), lub krótko Wysoka. Dawniej szczyt ten miał również inne, lokalne nazwy. Ludność łemkowska nazywała go Pamiarky, przypuszczalnie od znajdującej się kiedyś na szczycie wieży triangulacyjnej. Była też nazywana Kiczerą od Połoniny Kiczera znajdującej się pod szczytem, po północno-zachodniej stronie góry. Wysoką przysłaniają nam niewielkie wzniesienia, z których najwyższym jest Kýčera (959 m n.p.m.). Szlak prowadząc przez łąki skręca w kierunku tych wzniesień, a następnie na prawo obchodząc je od północno-wschodniej strony. Szlak schodzi nieco do jednej z dolinek źródliskowych potoku Kamienka płynącego na południowy wschód do miejscowości Gniazda, gdzie uchodzi do Popradu. Następnie wspina się na przełęcz oddzielającą Kýčerę od Wysokiej.

Początek szlaku na Przełęczy Korbalowej.
Początek szlaku na Przełęczy Korbalowej.

Na przełęcz oddzielającą Kýčerę od Wysokiej.
Na przełęcz oddzielającą Kýčerę od Wysokiej.

Zimowit jesienny (Colchicum autumnale).
Zimowit jesienny (Colchicum autumnale).

Zimowit jesienny (Colchicum autumnale).
Zimowit jesienny (Colchicum autumnale).
Przy szlaku na podmokłych trawiastych połaciach gęsto rosną zimowity jesienne (Colchicum autumnale), symptomy jesieni, przygotowywania się do zimy. Są to rośliny bardzo silnie trujące. Wszystkie jej części zawierają kolchicynę, która w ilości około 0,02 g jest dawką śmiertelną dla człowieka. Dawka taką zawierać może 6 g nasion tej rośliny. Zimowity jesienne są instynktownie omijane przez zwierzęta, nawet ususzone w sianie. Nie szkodzą jedynie owcom i kozom, ale ich mleko po takiej karmie staje się trujące i tym samym nie nadaje się do spożycia. Pierwsze objawy zatrucia pojawiają się u człowieka po 4-6 godzinach po spożyciu: drętwienie i pieczenie w ustach, trudności w przełykaniu, mdłości i wymioty, ostra biegunka (czasami krwawa). Następuje obniżenie temperatury ciała i ciśnienia krwi, a w końcu paraliż i śmierć w wyniku niedowładu układu oddechowego.

Tuż przed przełęczą oddzielającą Kýčerę od Wysokiej, szlak skręca w prawo idąc przez moment wprost na Wysoką, po czym zakręca dalej na prawo i dość płasko wiedzie trawersem ku grzbietowi. Przechodzimy krótko przez niewielki młody las, a następnie widokową polaną o godzinie 10.35 docieramy na granicę państwową. Czas na krótką przerwę.

Widok w kierunku Przełęczy Korbalowej z podejścia na Wysoką.
Widok w kierunku Przełęczy Korbalowej z podejścia na Wysoką.

Przez niewielki młody las.
Przez niewielki młody las.

Widokową polaną.
Widokową polaną.

Widok ze skraju Polany Janeczków.
Po stronie polskiej. Widok ze skraju Polany Janeczków.
Widoczny boczny grzbiet Repowej (918 m n.p.m.) odchodzący od Watriska (szczyt z prawej).

Stoimy na głównym grzbiecie Małych Pienin. Jego północne stoki, pokryte łąkami opadają do doliny potoku Kamionka. Z lewej na zachodzie widzimy szczyt Wysokiej zarośnięty lasem. Z prawej Smerekową (słow. Vysoká; 1013 m n.p.m.) - drugi co do wysokości szczyt Pienin. Szlak zielony schodzi nieco niżej, po czym skręca w lewo na wąską ścieżkę. Wkrótce zaczynamy trawersować porośnięte lasem północno-wschodnie, a następnie północne stoki Wysokiej.

Poniżej trawersowanego przez nas stromego stoku, między drzewami widoczna jest Polana pod Wysoką. Była ona ongiś pokryta polami uprawnymi należącymi do Łemków ze wsi Jaworki. Po ich wysiedleniu tereny te przeznaczono pod wypas bydła i owiec - to dlatego polana przetrwała porośnięta jedynie kilkoma wolno stojącymi drzewami. Podobnie działo się po wojnie z innymi polanami, dlatego Małe Pieniny zachowały swoją niezwykłą atrakcyjność pod względem krajobrazowym.

Docieramy do rozstaju, gdzie zielony szlak odchodzi w dół na Polanę pod Wysoką i wiedzie dalej przez Wąwóz Homole do wsi Jaworki. My zaś wspinamy się ostro w przeciwnym kierunku za niebieskimi znakami, które spotkaliśmy już wcześniej, zaraz po przekroczeniu granicy państwowej. Zbocze przed nami jest bardzo strome, błotniste, a więc też bardzo śliskie. Wspinamy się jednak intensywnie, zastanawiając się jak stąd zejdziemy. Jednocześnie wkraczamy na obszar rezerwatu przyrody „Wysokie Skałki” obejmującego zasięgiem partie wierzchołkowe Wysokiej, na którym rośnie jedyny zachowany w Pieninach fragment górnoreglowego naturalnego lasu świerkowego.

Jakoś pokonujemy stromy stok i dalej szlak prowadzi bardziej płasko, a nawet przez moment obniża się do zagłębienia przed przełęczą Kapralowa Wysoka (935 m n.p.m.). Na Kapralowej Wysokiej osiągamy na powrót polsko-słowacką granicę. Nie jest to właściwe główna przełęcz pomiędzy Wysoką, a znajdującym się na zachodzie szczytem Borsuczyny (939 m n.p.m.). To tylko niewielkie wklęśniecie, a głębsze siodło znajduje się nieopodal na zachodzie. Po przerwie kierujemy się w przeciwną stroną, w lewo na południowy wschód, gdzie odchodzi szlak dojściowy na szczyt Wysokiej.

Odejście na szczyt Wysokiej.
Odejście na szczyt Wysokiej.

Podążamy na szczyt linią grzbietową. W wielu miejscach ze ścieżki wystają wapienne skały. Na trudniejszych, stromych fragmentach szlak prowadzi po metalowych stopniach. Mijamy też dwa punkty widokowe, sztuczne tarasiki otoczone poręczami. Najlepszy punkt widokowy jest jednak na szczycie Wysokiej (1050 m n.p.m.), otoczony również metalowymi barierkami, które chronią przed spadnięciem, szczególnie od wschodniej i południowo-wschodniej strony gdzie znajdują się strome urwiska skalne o wysokości 5-20 m. Szczyt Wysokiej osiągamy o godzinie 11.30.

Na szczycie Wysokiej (słow. Vysoké Skalky; 1050 m n.p.m.).
Na szczycie Wysokiej (słow. Vysoké Skalky; 1050 m n.p.m.).

Stoimy na skałkach szczytowych Wysokiej. Wystają one ponad świerkowe wierzchołki drzew, przez to jest to miejsce niezwykle widokowe. Szczyt Wysokiej sięga dzisiaj chmur, ale nie aż tak bardzo się w nich zanurza, aby pozbawić wszelkich widoków. Trudno jednak liczyć, aby te gęste, niskie chmury odsłoniły nam widok na Tatry, czy Babią Górę, ale Trzy Korony w Pieninach Właściwych po wyczekiwaniu w końcu dojrzeliśmy.

Na południu widoczne są obrzeża Magury Spiskiej (słow. Spišská Magura) od której dzieli nas dolina Lipnika. Tam w dolinie widzimy zabudowania Wielkiego Lipnika. Na południowym wschodzie mamy Przełęcz Korbalową, skąd rozpoczęliśmy dzisiejszą wędrówkę. Widoki nie są dalekie, ale mimo to piękne, jesienne.

Nieco lepsza widoczność występuje na północy. Z lewej widoczna jest dolina Grajcarka, wzdłuż której ulokowane były wioski łemkowskie wchodzące w skład tzw. Rusi Szlachtowskiej. Z prawej mamy pokryte pienińskim połoninami dawne tereny pasterskie. Na wschodzie widoczny jest grzbiet, którym wędrowaliśmy na Wysoką i którym będziemy niebawem przemieszczać się do doliny Białej Wody. Dolina Białej Wody nie jest stąd widoczna, bowiem zasłania ją boczny grzbiet odchodzący od szczytu Watrisko w północno-zachodnim kierunku. Z niego sterczy ponad lasem wapienny grzebień Dziobakowych Skał. Dalej na północy wznosi się Pasmo Radziejowej należące do Beskidu Sądeckiego, którego grzbiet sięga chmur.

Pienińska jesień.
Pienińska jesień.

Widok na Smerekową. Dalej po lewej widać Watrisko.
Widok na Smerekową. Dalej po lewej widać Watrisko.

Pienińska jesień.
Pienińska jesień.

Dolina Lipnika ze wsią Wielki Lipnik.
Dolina Lipnika ze wsią Wielki Lipnik.

Ze szczytu nie zganiają nas z silne, chłodne wiatry, tak jak ostatnim razem. Spędzamy na nim około pół godziny. O godzinie 12.00 zaczynamy z niego schodzić. Chmury nieco rzednieją, jaśnieją prześwietlane blaskiem z kosmosu. Zejście spod Kapralowej Wysokiej nie jest takie trudne, jak nam się wydawało podczas podejścia. Jest ślisko, ale udaje się nam pokonać stromiznę stoku bez upadku. Dalej tym samym trawersem co przed południem, zielonym szlakiem podążamy pod granicę państwową.

Widok z punktu widokowego pod szczytem Wysokiej dolinę Lipnika.
Widok z punktu widokowego pod szczytem Wysokiej dolinę Lipnika.

Widok w kierunku Przełęczy Korbalowej.
Widok w kierunku Przełęczy Korbalowej.

Widok w stronę Pienin Właściwych.
Widok w stronę Pienin Właściwych.

Widok w stronę Pienin Właściwych z Trzema Koronami.
Widok w stronę Pienin Właściwych z Trzema Koronami.

Widok na Pasmo Radziejowej w Beskidzie Sądeckim ze stoków Wysokiej.
Widok na Pasmo Radziejowej w Beskidzie Sądeckim ze stoków Wysokiej.

Wychodzimy z lasu porastającego stok Wysokiej na Polanę Janeczków. Wchodzi ona w skład rozległych Ruskich Łąk, ciągnących się malowniczo aż od znajdującego się na północnym zachodzie masywu Jarmuta (794 m n.p.m.). Tak nazywane są dawne pastwiska Łemków, którzy zasiedlali dolinę Ruskiego Potoku, obecnie znanego pod nazwą Grajcarek. W dolinie tej znajdowały się cztery łemkowskie wioski: Szlachtowa, Jaworki, Czarna Woda i Bała Woda. Ich region w latach 30-tych XX wieku nazwany został Rusią Szlachtowską. Nazwę taką wymyślił prof. Roman Reinfuss, znawca polskiej sztuki ludowej i etnografii Karpat, oraz chyba taki sam jak my wędrowca po Łemkowszczyźnie zafascynowany kulturą Łemków. Jego pierwszym opublikowanym artykułem był tekst o łemkowskim pasterstwie.

Pasterstwo łemkowskie kwitło tutaj na Ruskich Łąkach. Łąki te nie zarosły tak jak gdzie indziej, bo po wojnie, po przesiedleniach ludności łemkowskiej sprowadzono tutaj górali z Podhala, którym zabrano tereny wypasowe w Tatrach. Za sprawą tamtych wypasów w Pieninach jest jeszcze wiele niezarośniętych hal.

Znów jesteśmy pod granicą państwową, gdzie zielony szlak odchodzi na Słowację, na Przełęcz Korbalową. Niebieski szlak prowadzi nas dalej wzdłuż granicy. Z lewej rozciągają się przepięknie Ruskie Łąki, pokrywające pofałdowane zbocza, opadające do doliny Grajcarka, w której widoczne są zabudowania wsi Jaworki. Za doliną Grajcarka wznosi się lesiste Pasmo Radziejowej. Widać na nim doskonale Radziejową (1266 m n.p.m.) najwyższy szczyt tego pasma i całego Beskidu Sądeckiego. Łatwo też wskazać na nim Przechybę (1173 m n.p.m.) „zaznaczoną” masztem stacji przekaźnikowej. W odniesieniu do szczytu Przechyby często używa się nazwy Prehyba. Nazwa ta przetrwała po Łemkach mieszkających na Rusi Szlachtowskiej. Łemkowie nazywali tak najpierw halę na stokach góry (początkowo Perehyba), a potem nazwę tą przenieśli na szczyt góry.

Polana Janeczków.
Polana Janeczków.

Wysoka widziana z Polany Janeczków.
Wysoka widziana z Polany Janeczków.

Garb przed Smerekową.
Garb przed Smerekową.

Efektownie stąd widać Dziobakowe Skały na zachodnich stokach Repowej (918 m n.p.m.), a za nami ładnie prezentuje się Wysoka. Tymczasem szlak niebieski podprowadza nas łagodnie pod szczyt Smerekowej (słow. Vysoká; 1013 m n.p.m.), który leży na stronie słowackiej. Przechodzimy poniżej niego, mijając z prawej wychodnię skalną. Za szczytem Smerekowej schodzimy na skraj polany Zaskalskie, pod którą na Bosiłskim Uboczu niegdyś stało wiele łemkowskich chyży, zaś polanę pokrywał kompleks pól uprawnych i pastwisk.

Polana Zaskalskie.
Polana Zaskalskie. Przed nami widać Dziobakowe Skały.
Horyzont zamyka Pasmo Radziejowej.

Polana Zaskalskie.
Polana Zaskalskie. Widok na szczyt Watrisko (960 m n.p.m.).

Polana Zaskalskie.
Polana Zaskalskie. Przed nami widać Dziobakowe Skały.
Z prawej horyzont zamyka Pasmo Radziejowej. Z lewej widać Gorce.

Polana Zaskalskie.
Polana Zaskalskie.

Wkrótce dochodzimy do dość stromego zbocza. Szlak sprowadza tędy szeroką drogą na przełęcz pod Watriskiem. W szerokim, trawiastym siodle przełęczy robimy sobie postój. Mamy stąd wspaniałą panoramę na główny grzbiet Małych Pienin, który dotąd przeszliśmy, a nawet dalej po Borsuczyny i Durbaszkę. No a jeszcze dalej widoczne są Trzy Korony, a jeszcze dalej Gorce. Na obszarze pod przełęczą rośnie szkółka leśna. Zapewne kiedyś zabierze ona stąd ten ładny widok. Szczyt Watrisko (960 m n.p.m.) jest tuż, tuż. Szybko pokonujemy stok przed nami, ale szczyt Watrisko znajduje się nieco na lewo od naszego szlaku. Przechodzimy nieopodal niego - to zalesiony odcinek szlaku. Dalej podążamy w kierunku Wierchliczki (słow. Vrchriečky; 964 m n.p.m.) przez podmokłe polanki pośród modrzewiowych zagajników, aż w pewnym momencie las kończy się, a przed nami rozściela się wspaniała połonina. Schodzimy na Przełęcz Rozdziela.

Przełęcz pod Watriskiem.
Przełęcz pod Watriskiem. Skalisty szczyt Watriska widoczny nieco z lewej.

Przełęcz pod Watriskiem.
Przełęcz pod Watriskiem. Z lewej widać Wysoką, na prawo w dali zobaczyć można Trzy Korony.

Z lewej widzimy efektowne Brysztańskie Skały, u stóp których stały niegdyś trzy zagrody osiedla Brysztan, należącego do nieistniejącej już wsi łemkowskiej Biała Woda. O godzinie 14.30 przechodzimy siodło przełęczy Rozdziela (słow. sedlo Rozdiel; 803 m n.p.m.), przed którą kończą się Pieniny, a za którą rozpoczyna się Beskid Sądecki. Szerokie siodło przełęczy rozdziela pasma górskie. Przełęcz ta jednocześnie łączy dwie wioski łemkowskie: Litmanową (słow. Litmanová) na Słowacji zamieszkałą przez ludność pochodzenia łemkowskiego i Białą Wodę, niegdyś bardzo ludną wioskę łemkowską liczącą 110 gospodarstw, dziś zupełnie pustą, wyludnioną, nieistniejącą.

Stoki Wierchliczki. Z lewej Brysztańskie Skały.
Stoki Wierchliczki. Z lewej Brysztańskie Skały.

Rozdziela (słow. sedlo Rozdiel; 803 m n.p.m.).
Przełęcz Rozdziela (słow. sedlo Rozdiel; 803 m n.p.m.) z stoku Wierchliczki.

Przed nami dolina Białej Wody.
Przed nami dolina Białej Wody. Z lewej widoczne są Trzy Korony.

Zbliżenie na Trzy Korony (z lewej). Z prawej zalesiona Jarmuta z masztem antenowym.
Zbliżenie na Trzy Korony (z lewej). Z prawej zalesiona Jarmuta z masztem antenowym.
Pod Jarmutą leży wieś Szlachtowa, gdzie kończy się Ruś Szlachowska

Przed nami ciągnie się malownicza dolina najdalej wysuniętej na zachód Łemkowszczyzny w Polsce, zwanej Rusią Szlachtowską. Płynie przez nią potok Grajcarek nazywany wcześniej Ruskim Potokiem. Zasilany jest on m.in. Białą Wodą i Czarną Wodą łączącymi się we wsi Jaworki, również połemkowskiej wsi. Pod doskonale widocznym masywem Jarmuty (794 m n.p.m.) leży wieś Szlachtowa, ostatnia na zachodzie wioska Rusi Szlachtowskiej, jak i całej Łemkowszczyzny. Po odpoczynku zejdziemy do tej doliny, tam czeka nas koniec tej wędrówki.

TRASA:
Jaworki - Wąwóz Homole Kapralowa Wysoka (935 m n.p.m.) Durbaszka (942 m n.p.m.) Schronisko pod Durbaszką (834 m n.p.m.) Durbaszka (942 m n.p.m.) Kapralowa Wysoka (935 m n.p.m.) Wysoka, słow. Vysoké Skalky (1050 m n.p.m.) Kapralowa Wysoka (935 m n.p.m.)  Wierchliczka, słow. Vrchriečky Przełecz Rozdziela (803 m n.p.m.) Biała Woda - Jaworki.

OPIS:
Do Jaworek przyjechaliśmy dopiero o 9.40. W miarę jak zbliżaliśmy się do Jaworek niebo stawało się co raz bardziej zachmurzone. Jeszcze przed Szczawnicą błękit nieba zupełnie zaniknął, choć w Krakowie o poranku nie było ani jednej chmurki. Utrzymuje się jednak bardzo turystyczna aura, jest dość pogodnie, nie jest gorąco i co najważniejsze nie pada.


Zasadniczym celem grupy turystycznej z Koła przy Oddziale PTTK, z którymi mieliśmy przyjemność wyruszyć na górskie szlaki jest łemkowska wieś Litmanová, gdzie na początku lat 90-tych, na południowym zboczu Eliaszówki, na Polanie Žvir powstało sanktuarium Matki Boskiej Litmanowskiej. Miały tam wtedy miejsce objawienia Matki Boskiej tamtejszym dziewczynkom: 13-letniej Katce i 12-letniej Ivetce. Przeto podstawowa grupa wędrowców naszej grupy ruszyła trasą z Jaworek, przez dolinę Białej Wody, Przełęcz Rozdziele do Litmanowej, a my... no cóż, plany mieliśmy od początku zupełnie inne i z naszą sympatyczną grupą przyszło nam rozstać się zaraz po wyjściu z autokaru, i ruszyć w kierunku obranych wcześniej celów, o których pokrótce chcemy Wam opowiedzieć.


Wejście do Wąwozu Homole.

Z parkingu do wylotu Wąwozu Homole (pierwszej dzisiejszej atrakcji) idziemy krótko chodnikiem wzdłuż szosy. Wąwóz Homole o długość około 800 m wcina się w północne stoki Wysokiej - najwyższego szczytu Pienin, który mamy zamiar dziś zdobyć inaugurując nim zdobywanie szczytów Korony Gór Polski. Do Wąwozu Homole wchodzimy o 9.45, kierując się zielonym szlakiem turystycznym, który nas przez niego poprowadzi. Mijamy tablice informacyjne oraz punkt pobierania opłat za wstęp (dziś nieczynny) i przekraczamy pierwszy mostek nad potokiem Kamionka.  Od razu wchodzimy w bardzo głęboki i wąski kanion o bardzo stromych ścianach, których wysokość dochodzi do 120 m. Po lewej mijamy skałę zwaną Wapiennik. Za nią wznosi się prawie pionowa skała Grzebienia, naprzeciwko której znajduje się równie stroma Prokwitowska Homola. Dalej za skałą Grzebienia znajduje się Niska Skała o wysokości 70 m, a następnie Wysoka Skała, mającą aż 120 m wysokości. Widzimy na nich czerwone  zabarwienie, które świadczy o dużej zawartości żelaza.



Wielokrotnie przechodzimy przez drewniane i metalowe mostki nad wartkim potokiem Kamionka, który wije się dnem wąwozu, niemal odbijając się od jego ścian. Jego szum miesza się ze śpiewem ptaków. Od samego początku nie możemy nasycić się szczególną osobliwością Wąwozu Homole. O godzinie 10.05 zaczynamy wchodzić na strome zbocze po metalowych stopniach, zostawiając z prawej potok Kamionka, który w tym miejscu opada w kaskadach po zawalonym rumowisku dużych głazów skalnych.




Na górze ścieżka nasza wchodzi w las, pnąc się w dalszym ciągu stromo. Podejście ułatwiają nam zainstalowane poręcze. Maszerując bardzo wolnym krokiem po około 10 minutach trasa nasza wypłaszacza się i wprowadza nas na Dubantowską Polanę, położoną na wysokości ok. 640 m n.p.m.



Rumowisko głazów skalnych na końcu Wąwozu Homole.

Pozdrawiamy odpoczywających tu innych wędrowców, a następnie rozglądamy się wokół, gdyż trawiastą polankę otaczają bardzo ekscytujące twory skalne. Najbardziej niesamowite wrażenie wywierają tzw. Kamienne Księgi, znajdujące się tuż przy wyjściu szlaku z Wąwozu Homole. Tworzą je płaskie skały „poukładane” jedna na drugiej, w których zapisane są (wedle przekazów najstarszych wśród miejscowej ludności) wszystkie losy ludzkie. Jest to zaszyfrowane pismo, którego nikt dotąd nie dał rady odczytać, poza pewnym starym popem z Wielkiego Lipnika na Słowacji. Jednak Pan Bóg nie chcąc, by ludzie poznali koleje swojego przyszłego życia, odebrał mu mowę. Dubantowska Polana wznosi się w kierunku Czajkowskich Skał sięgających 707 m n.p.m. Są to bardzo oryginalne skały, miejscowo zabarwione na czerwono i zielono.

Dubantowska Polana (z prawej strony ścieżki widoczne są Kamienne Księgi).


Kamienne Księgi na Dubantowskiej Polanie.


Czajkowskie Skały na Dubantowskiej Polanie...
...to oryginalne skały miejscowo zabarwione na czerwono i zielono.
Ruszamy dalej, nieco szybciej, gdyż zaplanowana przez nas trasa nie posiada dużego marginesu czasowego. Kamienista ścieżka prowadzi nas w dalszym ciągu w górę, przewijając się wśród świerków. Wyprowadza nas na polanę z kolejnymi skałkami. Przed tymi skałkami biegnie droga gruntowa, na którą skręcamy w prawo. Mimo, że lekko się teraz idzie, nie jest to prosty odcinek, bowiem pokryta jest błotem zmieszanym z odchodami zwierząt. Po pozostawionych śladach (odchodów nie badamy) dochodzimy do wniosku, iż drogą tą pędzone było stado owiec.


Dubantowska Polana już nami.

Wśród świerków na kamienistej dróżce.

O godzinie 10.40 droga nasza krzyżuje się ze strumieniem, a za nim rozstajemy się z drogą gruntową. Zaczynamy dość intensywnie wchodzić na trawiaste zbocze górskiej hali, nazywane Polaną pod Wysoką. Na tej otwartej przestrzeni odczuwamy porywistość i chłód wiatru. Przez chwilę pojawia się delikatna mżawka i śnieg. Mijamy kilka pojedynczych szeroko rozrośniętych drzew. Pod zasłoną jednego z nich zatrzymujemy się na łyk mineralnej. Po naszej lewej dostrzegamy kamienne ruiny dawnej bacówki.


Polana pod Wysoką.

Idąc dalej dochodzimy na skraj lasu, gdzie zaczyna się rezerwat przyrody „Wysokie Skałki”. Zaraz potem, pod osłoną lasu zaczynami dość mozolne podejście, które ułatwiają na pewnym odcinku zainstalowane poręcze. Dochodzimy do rozstaju, gdzie dołączają do nas niebieskie znaki szlaku. W dalszym ciągu wspinamy się w górę i po kilku minutach, o 11.15 dochodzimy do Kapralowej Wysoka - niewielkiej przełęczy znajdującej się na wysokości 935 m n.p.m., tuż pod wierzchołkiem Wysokiej. Biegnie przez nią granica polsko-słowacka. Stąd na lewo bieg swój rozpoczyna udostępniona turystycznie, nieoznakowana ścieżka prowadząca na wierzchołek Wysokiej. Póki co jeszcze na niego nie wchodzimy, skręcamy w prawo zgodnie z niebieskimi znakami szlaku, w kierunku Durbaszki, na której zlokalizowane jest schronisko. Tam zamierzamy chwilkę odpocząć i wygodnie zjeść posiłek.



Mozolne podejście przez zalesione zbocze Wysokiej.

Ruszamy na zachód wzdłuż granicy polsko-słowackiej. Zejście z Kapralowej Wysokiej zaskakuje nas swoją stromością. Dobrze, że jest tu drewniana barierka. Po deszczu musi tu być niezła ślizgawica. Nawet dziś, gdy jest sucho chcąc nie chcąc zsuwamy się po tej stromości. W głowie krząta się myśl: ciekawe jak tu z powrotem wyjdziemy?

Zejście z Kapralowej Wysokiej.

Tym sposobem docieramy do kolejnej przełęczy położonej na wysokości 908 m n.p.m. o nazwie Stachurówki. Chwilę potem stajemy przed górą Borsuczyny wznoszącą się na wysokość 939 m n.p.m. Dosłownie stajemy, bo na tą niewybitną górkę prowadzi wyjątkowo strome i skaliste wejście - nie dlatego, żebyśmy nie dali rady, lecz dlatego, że czas nas pogania. Decydujemy się na obejście szczytu wydeptaną ścieżką po północnej stronie. Jesteśmy zadowoleni z takiej decyzji bowiem zejście z drugiej strony Borsuczyny jest równie karkołomne, a przecież w planie mamy jeszcze dość długą trasę. Można oczywiście pokonać całą trasę na wysokim tempie, ale przecież nie o to chodzi. Nie po to wchodziliśmy tak wysoko, by nie mieć czasu nacieszyć oko widokami.

Maszerujemy na Durbaszkę.

Teraz maszerujemy lekko do góry na Durbaszkę, wznoszącą się na wysokość 934 m n.p.m. Po północnej, polskiej stronie zaczynają się pojawiać prześwity leśne, a niedługo potem otwierają się wspaniałe widoki poprzez wielkie połoniny opadające do doliny Grajcarka.


Wielkie połoniny opadające do doliny Grajcarka.

Na opadających połoninach wybudowano tu wyciąg orczykowy o długości 560 metrów i różnicy wzniesień 112. Obok niego biegnie 200-metrowa ścieżka do Schroniska pod Durbaszką, a właściwie do Górskiego Ośrodka Szkolno-Wypoczynkowego MDK, spełniającego funkcję schroniska turystycznego. Zejście do niego zajmuje nam tylko kilka minut, podczas którego obniżamy swoją bezwzględną wysokość do 834 m n.p.m. Do bardzo stylowego budynku schroniska wchodzimy o godzinie 11.55 i spędzamy w nim pół godziny. Spotykamy tu znajomych z naszej grupy turystycznej, Piotra i Elżbietę z córką Anną, którzy pokonują dziś trasę od Szczawnicy do Jaworek przez Wąwóz Homole.

Schronisko pod Durbaszką.

Widok spod schroniska w kierunku doliny Grajcarka.

O godzinie 12.30 wychodzimy ze schroniska i kierujemy się z powrotem na przełęcz Kapralową Wysoką. Wędrujemy dokładnie tą samą trasą, którą tutaj przyszliśmy. Wejście na Kapralową Wysoką, okazuje się łatwiejsze niż zejście z niej i o godzinie 13.00 wracamy do miejsca, w którym już byliśmy 1 godzinę i 45 minut temu. Bez zwłoki rozpoczynamy mozolne podejście podszczytowe nieoznakowaną ścieżką na Wysoką. Na stromych skalistych odcinkach, tworzących swego rodzaju garby wapienne, zainstalowane są metalowe stopnie z poręczami. Grzbiet Wysokiej jest zalesiony, ale ścieżka momentami wyprowadza na południowy brzeg przepaścistych skał Wysokiej.


Wspinaczka na przełęcz Kapralową Wysoką.
Tuż przed przełęczą Kapralową Wysoką.

Podejście na szczyt Wysokiej.

Dwukrotnie napotykamy na niewielkie galerie widokowe ubezpieczone stalowymi poręczami. Krótko zatrzymujemy się na jednej, potem na drugiej, bo rozciągające się nich widoki powalają (oczywiście w przenośni, a nie dosłownie, choć osoby z lękiem przestrzeni i wysokości zapewne mogą czuć tu dyskomfort). Potem ścieżka wiedzie przez chwilkę skalistym, zalesionym i dość wąskim grzbietem, doprowadzając nas do kolejnych schodów. Te wyprowadzają na skalną kopułę wierzchołka Wysokiej, znanej też powszechnie pod nazwą Wysokie Skałki (słow. Vysoké Skalky), na wysokość 1050 m n.p.m. Najwyższy szczyt Pienin zdobywamy około godziny 13.20.

Tatry z jednej z galerii widokowych. 

Na Wysokiej (1050 m n.p.m.).

Na szczycie galeria widokowa ubezpieczona jest poręczami. Widok z niego jest oszałamiający, choć może pogoda nieco go gasi. Zawiesina chmur zakrywa trochę najodleglejsze zakątki, ale i tak panorama jaką widzimy jest imponująca. Pieniny i pasma Beskidów wydają się być jak na dłoni. Na południowym zachodzie uwagę przyciągają obielone jeszcze Tatry Bielskie, zza których połyskują równie majestatycznie Tatry Wysokie. Ich wierzchołki giną w chmurach, co wygląda jakby sięgały aż do samego kosmosu. Mimo wietrznej aury chce się tu gościć jak najdłużej, bo choćby jak człowiek wpatrywał się w otaczającą panoramę, to i tak nie ma dość. Nie można nasycić się otaczającą panoramą. Na tej niewielkiej, strzelistej kopułce szczytowej, wystającej ponad wierzchołki drzew, wydawać się może, że jesteśmy zawieszeni w powietrzu ponad wszystkimi lądami.

Widok z Wysokej w kierunku Trzech Koron.

Po kilkunastominutowej nieprawdopodobnej, ale prawdziwej jawie na wierzchołku Wysokiej, niestety schodzimy w dół. Podczas zejścia uraczamy się jeszcze widokami przy galeriach widokowych i o 13.40 jesteśmy ponownie na przełęczy Kapralowa Wysoka. Stąd za niebieskimi i zielonymi znakami schodzimy do rozstaju szlaków, skąd niebieskim szlakiem trawersujemy północną stroną skaliste, zalesione zbocza Wysokiej. Dalej ścieżka wchodzi na otwarte tereny. Prawie cały czas towarzyszy nam ładna panorama na północną stronę, z Dziobakowymi Skałami na zalesionych zboczach Repakowej. Za plecami coraz okazalej widać, oddalającą się smukłą sylwetkę Wysokiej. Chwilę później około godziny 14.15, tuż przed Smerekową (słow. Vysoká) ścieżka nasza zatacza łuk w kierunku północnym. To drugi co do wysokości, choć słabo wyróżniający się szczyt Pienin o wysokości 1015 m n.p.m. Jego wierzchołkiem jest wystająca skała wapienna, którą obchodzimy bokiem.

Wysoka, znana też pod nazwą Wysokie Skałki.

Dziobakowe Skały na zalesionych zboczach Repakowej.

Na Smerekowej.

Widok podczas zejścia ze Smerekowej na polską stronę.

Przed nami Watrisko.

Spojrzenie na Trzy Korony przed wejściem na zalesione Watrisko.

Idziemy dalej wygodną ścieżką chwilami przez las, chwilami przez polany, z których rozpościerają się ładne widoki. O godzinie 14.40 ścieżka nasza wznosi się pomiędzy skałami góry Watrisko. Jej szczyt położony jest nieco na wschód od nas i wznosi się na wysokość 960 m n.p.m.

Przed nami pozostaje ostatnia góra Wierchliczka (słow. Vrchriečky) - najdalej na wschód wysunięty szczyt polskich Małych Pienin, osiągający wysokość 964 m n.p.m. Omijamy go nieco poniżej, po północnej, polskiej stronie przez polanę Podskałkę. Potem wchodzimy w pas lasu, ale nie na długo, bowiem około 15.00 zbocza Wierchliczki odkrywają się przed nami i opadają do doliny Biała Woda, w której widać już stąd Brysztańskie Skały. Niedługo pójdziemy w kierunku tych skał, ale póki co ścieżka sprowadza nas do położonej na wysokości 803 m n.p.m. Przełęczy Rozdziela. Nieco powyżej niej, na rozstaju szlaku nasze sokole oczy wypatrzyły znajome postacie odpoczywające na trawce. To  grupa powracająca z Litmanowej. Za nami na zboczach Wierchliczki daje się dostrzec zrujnowany budynek dawnej socjalistycznej spółdzielni mleczarskiej. Dziś po tym wszystkim pozostał jedynie kulturowy wypas owiec i bydła. Na odkrytym zboczu widzimy kierdel wypasanych owiec, być może ten sam, który widzieliśmy podczas podchodzenia na Wysoką.

Zejście z Wierchliczki, z lewej na dole widać Brysztańskie Skały.
 
Znajome postacie odpoczywające na trawce ponad Przełęczą Rozdziela,
co widać na powiększeniu: od prawej Czesław, siedzący Prezes Eugeniusz, w białych skarpetach - Lech,
a dalej niech się wędrowcy sami rozpoznają.
Z Przełęczy Rozdziela kierujemy się na żółty szlak wprowadzający nas dalej w dół do rezerwatu „Biała Woda”. Przechodzimy obok bacówki, w której kupić można oscypki, poniżej której ścieżka zaczyna trochę ostrzej opadać w dół, aż pod Kociubylską Skałę. O 15.35 jesteśmy już pod tą skałą i odtąd idziemy wzdłuż potoku Biała Woda, kilkakrotnie przecinając jego nurt. Po kilku minutach przechodzimy obok Czerwonej Skały, zwanej również Kornajowską Skałą. Tutaj nasza wysokość bezwzględna wynosi 630 m n.p.m., ale cały czas na widoku mamy bardzo wysokie wapienne skały i turnie, tworzące wyjątkowe formy przestrzenne. Musimy dzielić swoją uwagę, aby niczego nie przeoczyć, bowiem zachwycają zarówno piętrzące się formy skalne, jak też płynąca u ich stóp Biała Woda tworząca liczne progi, wodospady i baniory. Po 20 minutach wędrówki wzdłuż Białej Wody wchodzimy w krótki Wąwóz Międzyskały, który tworzą Czubata Skała (675 m n.p.m. wysokości) od północnej strony i wybitna Smolegowa Skała (715 m n.p.m. wysokości) od południowej strony. Wąwóz ten kończy nasz pobyt w rezerwacie Biała Woda.

Zejście z przełęczy Rozdziela.
Na trasie w rezerwacie „Biała Woda”.

Niebawem przy naszej trasie gęstnieją zabudowania, a droga zamienia się na asfaltową. Idziemy jej poboczem zważając na przejeżdżające od czasu do czasu pojazdy. O godzinie 16.25 dochodzimy do centrum Jaworek, gdzie na wysokości ok. 570 m n.p.m. Biała Woda łączy się z Czarną Wodą tworząc rzekę Grajcarek. Drogą wzdłuż Grajcarka kierujemy się w stronę parkingu mijając wejście do Wąwozy Homole. Przed ostatnim zakrętem drogi dopada nas jeszcze jedna niespodzianka - kierdel owiec gnany wprost na nas. Uchodzimy na skraj szosy i zachwycamy się bliskością tutejszej regionalności.






Przed autokarem  meldujemy się o 16.40, pozostawiając Grajcarek, który płynie sobie dalej, aż do Szczawnicy, gdzie na wysokości 430 m n.p.m., tuż powyżej charakterystycznej skały Kotuńka (z rzeźbą górala witającego przybywających gości) wpada do Dunajca.

Tak kończy się nasza dzisiejsza górska wędrówka. W radosnych nastrojach, zadowoleni ze zrealizowanych celów, wracamy do domu w gronie szczególnych turystów. W tym miejscu składamy podziękowania Pani Jasi za umożliwienie nam realizacji naszych planów. Jednocześnie składamy podziękowania Panu Czesławowi za interesujące wprowadzenie do świata Pienin oraz składamy specjalne wyrazy uznania dla Pana Lecha za ujmujące gawędziarstwo i porywający śpiew acapella podczas podróży powrotnej, jakże nieczęsto słyszany w dzisiejszych czasach, bo iluż współczesnych wokalistów odważy się śpiewać bez akompaniamentu. Gratulujemy talentu.

LINKI DO INNYCH OPISÓW:
Koło przy Oddziale PTTK.

Translator

Info

Licencja Creative Commons Gdy nie jest to inaczej sprecyzowane pod konkretnym materiałem, to:
Publikowane na blogu materiały można wykorzystać na warunkach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 3.0 Polska.
Zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie materiałów publikowanych na niniejszym blogu i jego pochodnych pod warunkiem umieszczenia informacji o twórcy i adresu internetowego bloga. Pozwala się na wykorzystanie tych materiałów w innych dziełach pod warunkiem udostępniania ich na tej samej licencji.

Kuferek

Hej wędrowcze, właśnie otworzyłeś malutki skarbczyk.
Nie jest on drogocenny, ale nie wykluczone, że znajdziesz w nim coś
co może Ci się przydać.

Kolekcje

Wędrowanie po znanych i nieznanych szlakach to ogrom niesamowitych wrażeń i emocji. Z każdą zakończoną wędrówką wiąże się tęsknota i czar wspomnień. Odczucia takie towarzyszą nam od samego początku przygody, wyzwalając potrzebę zachowania przeżyć, nie tylko w ulotnej pamięci ludzkiej, ale również w formie bardziej trwałej, w postaci fotografii, opisów, dzienniczków przebytych tras, odwiedzonych miejsc, czy zdobytych szczytów. Utrwalanie to jest również okazją do usystematyzowania turystycznych poczynań wg różnych kryteriów - zdobytych koron gór, przebytych szlaków, itp.

Napisz do nas