Dziennik wypraw i przystań przed kolejną wędrówką.

Moment wiosennego przebudzenia, czyli krokusy 2021

Przyroda tatrzańska tego roku nieco dłużej zimuje. Ostatnie lata przyzwyczaiły nas do tego, że pierwsze zwiastuny wiosny w Tatrach pojawiały się na przełomie marca i kwietnia. Inaczej jest w tym roku i ostatnie dnie uczą większej cierpliwości i wytrwałości w tym względzie. Przyroda jednakże potrafi odwdzięczyć się pięknem każdemu, kto potrafi dobrze ją obserwować, również wówczas gdy tkwi jeszcze w zimowym letargu. Tym cierpliwym i wytrwałym może ukazać moment rzeczywistego wiosennego przebudzenia, który znacznie trudniej przeoczyć od czasu, kiedy rozkwita już pełnią fioletowego szaleństwa na pasterskich polanach. To pierwsze mgnienie wiosny jest bowiem jak mrugnięcie oka, przed którym dolina jest jeszcze biała, a po którym śnieżną pierzynę nagle przebijają jak pociski pierwsze krokusy. Parę dni temu niektóre z nich odważnie próbowały już to zrobić, ale halne polany niespodziewanie znów nakrył śnieg. To jednak silne i odporne roślinki, i mają swoje sposoby, aby przetrwać w takich sytuacjach. Stuliły się ponownie pod białą otuliną, ale już nie przysypiały tak mocno jak wcześniej, wiedząc, że ciepłe promyki słońca szybko powrócą. Te niezwykłe rośliny są do tego przystosowane, aby przetrwać nawroty zimy. Wiosna zrobiła już pierwszy oddech i jest tuż, tuż.

TRASA:
Siwa Polana (912 m n.p.m.) [zielony szlak] Polana Huciska [zielony szlak] Polana Trzydniówka [zielony szlak] Schronisko PTTK na Polanie Chochołowskiej (1148 m n.p.m.) [żółty szlak] Grześ (słow. Lúčna, 1653 m n.p.m.) [żółty szlak] Schronisko PTTK na Polanie Chochołowskiej (1148 m n.p.m.) [zielony szlak] Polana Trzydniówka [zielony szlak] Polana Huciska [zielony szlak] Siwa Polana (912 m n.p.m.)


Pojawiły się już na Podhalu i w Gorcach, i w innych miejscach. Widzieliśmy wiele razy ich dywany uśmiechające się do słońca, a nawet soczyście lśniącą w kroplach wiosennego deszczu. Dzisiaj idziemy w poszukiwaniu pierwszych symptomów totalnego przebudzenia, przemierzając dolinę ogarniętą jeszcze poranną sennością. O godzinie 7.20 wchodzimy na Siwą Polanę. Zdaje się, że kolejny góralski domek stanął na niej i nowy góralski kramik stanął przy szlaku, lecz mimo tego dolina ta niezmiennie cieszy nas jak co roku, choć nie będziemy ukrywać, że jest nieco nużąca ze względu na długość. Cóż się jednak dziwić, wszak ma aż 9 kilometrów długości, z których pokonać musimy ponad 7 kilometrów, aby dotrzeć do schroniska, z czego przez wiele czasu szlak wiedzie lasem. Wspólnota Ośmiu Uprawnionych Wsi, do których należy ta dolina, pod nadzorem Tatrzańskiego Parku Narodowego prowadzi w niej kontrolowaną wycinkę drzew. I nawet, gdy od czasu do czasu niepokorne wichry potrafią powalić tutejsze połacie lasu, ten wciąż towarzyszy nam przez większą część drogi.

Jednak nim wejdziemy do niego, jak już wspomnieliśmy, najpierw przecinamy Siwą Polanę. To tutaj zawsze witały nas pierwsze krokusy, stulone w chłodzie poranka. Słońce jeszcze jest nisko nad horyzontem, a unieść się musi ponad główną grań Tatr, aby dotrzeć promieniami tutaj, na północną stronę.

Pierwsze napotkane gromady krokusów na Siwej Polanie.

Podążamy zatem na południe. Dolina zacieśnia się i z prawej zbliża się do nas Chochołowski Potok, a z lewej ściana lasu, przy której biegnie zielony szlak od wylotu Doliny Lejowej. Po niedługim czasie z prawej ponad potokiem pokazują się nam wystrzeliwujące 100 metrów ponad dno doliny iglice Siwiańskich Turni. Wielbiciele wspinaczki znają je z trudnych dróg wspinaczkowych prowadzących przez widoczne przewieszenia skał, ale obecnie uprawianie wspinaczki nie jest na nich dozwolone ze względu na ochronę przyrody. Co ciekawe, choć w okolicy dominują lasy świerkowe, tam przy tych skałach rośnie największe w polskich Tatrach skupisko sosny zwyczajnej. Ponadto występuje rzadki w Polsce gatunek sosny drzewokosej. Grzbietem od Siwiańskich Turni biegnie granica polsko-słowacka. Stanowi one też Wielki Europejski Dział Wodny między zlewniami Morza Czarnego i Bałtyku.

Siwiańskie Turnie.

Dolina Chochołowska.

Podążamy dalej w górę doliny. Dobiega do nas odgłos przelewającego się Chochołowskiego Potoku. Obecnie jego poziom i rwistość jest większa niż zazwyczaj, gdyż przejmuje wody topniejącego w górach śniegu. Z pewnością uspokoi się, gdy tylko górskie hale zazielenią się. Nasz szlak prowadzi drogą asfaltową, aż do Polany Huciska, na którą docieramy o godzinie 8.20. Dalej mamy drogę szutrową. Myśl jednak przechodzi taka, aby na chwilkę zatrzymać się tutaj. To tradycyjne miejsce odpoczynku turystów zmierzających na Polanę Chochołowską i w wyższe partie gór. Do 1997 roku można było dojechać tutaj samochodem. Na Polanie Huciska znajdował się wówczas parking dla samochodów osobowych. Obecnie dojeżdża tutaj jedynie kolejka turystyczna „Rakoń”. Samochodem zaś można dojechać najdalej do Siwej Polany, skąd maszerujemy. Nazwa polany pochodzi od działającej dawniej niedużej huty rud żelaza, które wydobywano w Huciańskich Baniach (tak nazywano kopalnię w stokach wznoszącej się na polaną Klinowej Czuby). Głównym odbiorcą rud żelaza pozyskiwanych z Tatr były jednak Kuźnice, do którego urobek wożono Drogą pod Reglami. Droga ta stanowiła wówczas połączenie ośrodków hutniczych i zwana była Żelazną Drogą. Dzisiaj wiedzie nią szlak turystyczny łączący wyloty dolin tatrzańskich.

Klinowa Czuba
Resztki po Schronisku Bukowskich. W tle Klinowa Czuba.

Na Polanie Huciska stoi bacówka, w której podczas sezonu wypasowego można skosztować owczych produktów. W Dolinie Chochołowskiej wypas owiec podtrzymywany jest w postaci wypasu kulturowego, który powstrzymuje zarastanie polan, a zarazem utrzymuje typową dla nich florę przed wyginięciem. Wcześniej, gdy gospodarka pasterska była w Tatrach powszechna stały tutaj szałasy pasterskie. Przed wojną stało tu również schronisko prowadzone przez gazdę z Ratułowa zwane Schroniskiem Bukowskich, gdyż gazda ów nazywał się Kostuś Bukowski. W styczniu 1945 roku spalone zostało przez oddziały niemieckie, które zrobiły to mordując jednocześnie jego nadzorcę. Spalone zostały przez nich inne schroniska działające wyżej w dolinie: Schronisko Blaszyńskich oraz Schronisko na Polanie Chochołowskiej. W ten sposób chcieli zniszczyć możliwość schronienia się oddziałom partyzanckim. Po Schronisku Bukowskich zostały jedynie resztki fundamentów, które czasami mylnie brane są jako resztki dawnej huty.

Miejsce potyczki ze zbójnikami
Bacówka na Polanie Huciska.

Po przerwie czas iść dalej. Zwalniamy ławeczki i wnet wchodzimy w jedno z dwóch przewężeń doliny, mających charakter skalnych bram. Niżnia Brama Chochołowska to dolomitowe skalne wrota, która wprowadzają nas bardziej urozmaicony odcinek doliny. Od lewej bramę tą tworzy tzw. Skała Kmietowicza, nazwana tak na cześć księdza Józefa Leopolda Kmietowicza, jednego z głównych organizatorów Powstania Chochołowskiego z 1846 roku przeciwko uciskowi dworskiemu i władzom austriackim. Powstanie to trwało bardzo krótko, od 21 lutego do 23 lutego, stłumione przez Austriaków przy wsparciu górali z Czarnego Dunajca. Stąd też w Chochołowie przy głównej szosie można zobaczyć figurę św. Nepomucena wzniesioną ku pamięci Powstania Chochołowego ustawioną tyłem do wsi Czarny Dunajec. Uważnym wzrokiem śledząc powierzchnię Skały Kmietowicza znajdziemy nie tylko tablicę upamiętniającą księdza Kmietowicza, ale również wmurowany medalion upamiętniający pierwszą papieską wizytę w dolinie papieża Jana Pawła II w czerwcu 1983 roku. I nie jest to pierwsza i ostatnia papieska pamiątka w dolinie. Gdy zaczynaliśmy tą wędrówkę na Siwej Polanie mijaliśmy krzyż upamiętniający miejsce lądowania papieskiego śmigłowca (szerzej o tym pisaliśmy MSP TW-07, etap 1: Kiry - Dolina Jarząbcza). W skale widoczne są też dwa łatwo dostępne schrony - dwie niewielkie jaskinie: Schron w Skale Kmietowicza I mający 4,7 m długości i Schron w Skale Kmietowicza II mający 7,2 m długości.

Niżnia Chochołowska Brama.

Zaraz za Skałą Kmietowicza mamy niezwykłe wywierzysko, zwane Wywierzyskiem Chochołowskim. Jest wyjątkowo duże i wypływa z niego Chochołowski Potok. Nie jest jednakże jego źródłem, choć niekiedy zwanej jest też Źródłem Chochołowskim. Co prawda przez około 1,5 kilometra dalszej drogi Chochołowski Potok wyraźnie traci część swoich wód powierzchniowych, które przy Wyżniej Bramie Chochołowskiej zanikają w ponorach. Przepływają stamtąd skrycie podziemnymi szczelinami, lawirując przez podziemny system krasowych jaskiń. Na podstawie barwienia wód stwierdzono, że podziemna ich droga musi być bardzo długa i kręta, gdyż potrzebują one aż 40 godzin, aby z powrotem pojawić się na powierzchni w Wywierzysku Chochołowskim. Dawniej wywierzysko to było głębsze, lecz góral spłycili je wrzucają do niego kamienie i kłody drzew, aby w ten sposób zapobiec topieniu się w nim bydła. Obecnie ma głębokość dochodzącą do około 1,5 metra.

Wywierzysko Chochołowskie.

Wypływ z Wywierzyska Chochołowskiego.

Za Niżnią Bramą Chochołowską mamy niedużą Polanę pod Jaworki, a na niej po prawej przy potoku stoją dwa szałasy pasterskie. Jeden większy, drugi mniejszy. Są to budynki uznane za zabytkowe, podobnie jak kilka innych w dolinie - ślady z pasterskiej przeszłości Tatr, która stworzyła ich wspaniały krajobraz, lecz później w wyniku zbytniej intensyfikacji miała też skutek niszczący na ich przyrodę. Przypominają się tutaj słowa „Est modus in rebus”, czyli „We wszystkim zachowaj umiar“ — jakie powiedział rzymski poeta Horacy. Krajobraz gór bez owiec i pasterstwa nie jest dzisiaj naturalny, gdyż zbyt silne związki długo łączyły góry i pasterstwo.

Szałasy pasterskie
Szałasy pasterskie na Polanie pod Jaworki.

Droga nasza wciąż z niewielkim nachyleniem zagłębia się w dolinie. Znajdujemy się na wysokości nieco ponad 1000 m n.p.m. Przechodząc Polanę pod Jaworki mijamy charakterystyczne wapienie sterczące przy drodze. Podążamy blisko koryta Chochołowskiego Potoku. Dolina jest ciaśniejsza niż na samym początku i po pewnym czasie zacieśnia się jeszcze bardziej, gdy dochodzimy do Wyżniej Bramy Chochołowskiej. Wyżnią Bramę Chochołowską zwaną „pod Zawiesistą” budują dolomitowe skały ścieśniających się masywów Bobrowca z prawej i Kominiarskiego Wierchu z lewej. Całkiem możliwe, że kiedyś te masywy tworzyły jeden, który z czasem został rozcięty przez wartki potok, nazwany dzisiaj Chochołowskim Potokiem. Ta część doliny, którą mamy za sobą tworzyły zjawiska krasowe, które rzeźbiły skały osadowe powstałe na dnie płytkiego morza, które niegdyś zalewały te tereny. Inne pochodzenie geologiczne maja wyższa część doliny, zbudowana ze skał krystalicznych. Tutaj w okolicy Wyżniej Chochołowskiej Bramy wody wciąż rzeźbią, odnajdując różne drogi swojego spływu .Tryskają z tych skał trzy źródła krasowe zasilające Chochołowski Potok, który jednocześnie traci też tutaj część swych powierzchniowych wód w ponorach. Znaczna część jego wód ginie w Jaskini Rybiej i płyną dalej podziemnymi korytarzami. Z tego względu w lecie powierzchniowe wody potoku ubożeją tutaj nawet o 60%. Dzisiaj potok ma dużą moc, bo zasilają go wody topniejącego w górach śniegu. Wiosna rozgrzewa, aby wkrótce ukazać zieleń hal i kosówek, które są jeszcze nakryte śniegiem.

Przed Wyżnią Chochołowską Bramą.

Wyżnia Chochołowska Brama.

Za Wyżnią Chochołowska Bramą po prawej stoi drewniany dom, utrzymany w stylu typowym dla zakopiańszczyzny. Jest to niegdysiejsze Schronisko Blaszyńskich pod Zawiesistą. Powstało w 1937 roku zbudowane przez Jana Blaszyńskiego Dudka i jego żonę Karolinę. Pierwszy budynek był niedużym bufetem dla turystów wędrujących w stronę grani Tatr lub wracających stamtąd. Spalone zostało przez oddziały niemieckie 4 stycznia 1945 roku wraz ze Schroniskiem Bukowskich na Polanie Huciska i Schronisko na Polanie Chochołowskiej. Rodzina Blaszyńskich odbudowała schronisko jeszcze tego samego roku, stawiając je w pobliżu zgliszczy poprzedniego, lecz długo nie przetrwało. Znów zostało spalone, tym razem podczas akcji oddziałów partyzanckich Józefa Kurasia „Ognia. Niezłomni Blaszyńscy ponownie odbudowali schronisko w marcu 1946 roku, budując je w miejscu, w którym stoi do dzisiaj. Oferowało ono noclegi i kuchnię dla turystów. Funkcjonowało do 1974 roku. Po jego zamknięciu władze wykupiły go od właścicieli na rzecz parku narodowego. Obecnie mieszka w nim pracownik leśny TPN.

Leśniczówka TPN (dawne Schronisko Blaszyńskich).

Tymczasem przed nami dolina rozwidla się. Na lewo odchodzi odnoga Doliny Starorobociańskiej. Już na jej początku widać, że przez ostatnie lata odmieniła swój wygląd za sprawą kornika drukarza. widać to na zboczach otwierających wejście do doliny ogołoconej z lasu. Nas jednak interesuje dzisiaj dalsza część Doliny Chochołowskiej, która od Wyżniej Chochołowskiej Bramy niewiele rozszerza się. Droga nasza nieco podrywa się w górę i wspina się ponad łożysko Chochołowskiego Potoku, który niebawem zostawiamy nisko pod nami. To najtrudniejszy moment dla maszerujących na Polanę Chochołowską, podobnie jak fragment dalej, podczas którego droga obniża się do przecięcia z Chochołowskim Potokiem. Na szczęście jest tutaj zbudowany mostek, ale często o tej porze roku z rana zmagać trzeba się ze ślizgawicą, a po południu z miazgami mokrego śniegu.

Zaraz za przecięciem szlaku z Chochołowskim Potokiem dolina znacznie rozszerza się. Las ustępuje odsłaniają rozległą polanę, na której stoją dość liczne stare szałasy pasterskie. Jest godzina 9.05. Ktoś, kto pierwszy raz wstępuje tutaj, zwykle pokonuje tą część drogi najwolniej zauroczony pejzażem Polany Chochołowskiej otoczonej zewsząd urozmaiconymi formami wzniesień. W głębi przed nami widoczne są silnie jeszcze ośnieżone grzbiety grani głównej Tatr z Jarząbczym Wierchem i Łopatą, które sterczą nad boczną odnogą Doliny Chochołowską - Doliną Jarząbczą. To właśnie w Dolinie Jarząbczej znajdują się słynne Jarząbcze Szałasiska, do których powędrował w czerwcu 1983 roku papież Jan Paweł II, zwany tutaj Białym Pielgrzymem. Na prawo od wymienionych szczytów wznoszą się bardziej kopulaste wierzchołki Wołowca i Rakonia. Od Rakonia odchodzi boczna grań, która wpierw podnosi się Długim Upłazem (1632 m n.p.m.), a następnie wznosi jeszcze wyżej tworząc szczyt Grzesia (1653 m n.p.m.). Idąc dalej za nami pokazują się nam niezwykle okazałe masywy Kominiarskiego Wierchu i Bobrowca z niezwykłymi Chochołowskimi Mnichami stojącymi na podwierzchołkowych zboczach.

Potok Chochołowski
Chochołowski Potok w pobliżu Polany Chochołowskiej.

Mijamy kolejne szałasy i odejście ścieżki prowadzącej w górne partie polany, gdzie stoi niewielka drewniana Kaplica św. Jana Chrzciciela. Postawili ją sobie pasterze, bodajże w latach 50-tych XX wieku, którzy do najbliższej wsi znajdującej się u wylotu doliny mieli stąd ponad 7 km (tyle właśnie przeszliśmy). Kapliczka zastępowała im odległy kościół. Zasłynęła ona później w filmie Jerzego Passendorfera „Janosik” realizowanego w latach 1973-74. Pamiętamy z tego serialu (jak również z jego kinowej ekranizacji) sceny ślubu Maryny i Janosika. Otóż ujęcia w wewnątrz świątyni były kręcone w kościółku stojącym w Dębnie, lecz ujęcia na zewnątrz kręcono właśnie tutaj, przy tej wyraźnie mniejszej kaplicy, ale w otoczeniu wspaniale prezentujących się tatrzańskich grzbietów. To niezwykłe jak na filmie trudno jest dostrzec, że są to zupełnie odmienne obiekty, zarówno w odniesieniu do bryły i wielkości, ale jest to magia kina.

Szałasy pasterskie
Wchodzimy na Polanę Chochołowską.

Mnichy Chochołowskie
Ścieżka do Kaplicy Jana Chrzciciela na Polanie Chochołowskiej.

Tu kręcono ślub Maryny i Janosika
Kaplica Jana Chrzciciela na Polanie Chochołowskiej.

Jeden z szałasów pasterskich na Polanie Chochołowskiej.

Po minięciu ścieżki do Kaplicy Jana Chrzciciela przechodzimy obok kolejnych zabytkowych szałasów pasterskich, ale jednym z nich ktoś jest. Wspaniały zapach wędzonych serów płynie do nas z jego wnętrza, uwodzi i zaciąga nas w jego progi. Gospodyni zaprasza – Przysiadnijcie sobie na tych pnioczkach jak chcecie. Zrzucamy plecaki, stawiamy w rogu na skraju werandy szałasu. Wyciągamy herbatę, bo żętycy jeszcze nie ma mają. Sezon wypasowy jeszcze się nie zaczął, ale mają gołki i redy kołki. Krowy wspierają owieczki swoim mlekiem na produkcję tych specjałów. Gospodyni częstuje nas redykołkami. To pyszności, ale nie najadamy się zbytnio, aby brzuchy nie stały się zbyt ciężkie. Czeka nas jeszcze wyzwanie, a wędrówka nasza tutaj się nie kończy. Opuszczamy szałas, który zasłynął 23 czerwca 1983 roku. Tak, już pewnie każdy domyślą się, iż przed chwilą byliśmy w szałasie Galów, w którego progach gościł tamtego dnia Biały Pielgrzym. Z pewnością jeszcze dzisiaj zagościmy w jakiejś bacówce, a tymczasem podążamy dalej.

Tu był Biały Pielgrzym
W Bacówce Galów (fot. Monika Blatkiewicz).

Prawie cała Polana Chochołowska nakryta jest jeszcze śniegiem. Jego warstwa nie jest już duża, kilka, co najwyżej kilkanaście centymetrów. Pierwsze tatrzańskie zwiastuny wiosny czujnie drzemią pod nim oczekując jednoznacznego sygnału. Pod niektórymi świerkam zjawili się już zwiadowcy. Rozglądają się wokół i zastanawiają, czy to już ten moment, czy to właśnie teraz dać sygnał do wiosennej pobudki. Może sobie myślą, że to może jeszcze nie ta chwila, bo dlaczegóż tak mało ludzi dzisiaj. Przecież, gdy nadchodzi ten moment jest ich tutaj cała chmara. Jednak to nie ludzie są wyznacznikiem początku wiosny. Od zarania dziejów ludzkości, to ludzie dostosowywali się do rytmu przyrody, i mimo, że niektórzy współcześni myślą, że można inaczej, to przyroda wie sama najlepiej, kiedy jest najlepsza pora, aby rozkwitnąć.

Krokusy przebijają się przez śnieg.

Schronisko PTTK na Polanie Chochołowskiej.

Przechodzimy obok Schroniska PTTK na Polanie Chochołowskiej zostawiając na nim jedynie spojrzenie, nie dając się skusić małą ilością turystów przy nim i niedużą kolejką do „okienka życia”, gdzie można zakupić przysmak chochołowski, czyli jedną z najlepszych tatrzańskich szarlotek. Obchodzimy się smakiem i zaczynamy kierować się na zachód do leśnej ścieżki. Ta wkrótce wiedzie nas żlebem, dzieląc swój bieg ze strumieniem podcinającym od spodu śnieg. W ten sposób drąży pod nim kanał i próbuje znieść go niżej, bądź od razu zniszczyć, aby dać przestrzeń dla rozwinięcia się roślinności. Zapewne w pierwszym wiosennym natarciu pojawią się tutaj lepiężniki, uwielbiające takie wilgotne i zacienione miejsca. Jednak o dziwo niebawem plener ten zmienia się. Wchodzimy na zbocze pozbawione lasu (a pamiętamy, że kilka lat temu rósł tutaj). Czyżby i tutaj zadomowił się kornik drukarz? Leśne przerzedzenia odsłaniają nam widoki na pobliskie grzbiety i szczyty. Zachwyty nimi spowalniają męczący marsz w górę. To i dobrze dla złapania oddechu, bo po zimie człowiek jakiś słabszy jest i bardziej zmęczony. Po niespełna 30 minutach podchodzenia mamy pierwszy zakos w lewo. Wkrótce wchodzimy z powrotem na zalesione zbocze, a ścieżka prowadzi nas zdecydowane mniej forsownie, przechodząc w zdecydowany trawers stromego stoku. Być może w połowie tego trawersu z mijamy ładną drewnianą kapliczkę umieszczoną po lewej na konarze drzewa. Po jakimś niedługim czasie dochodzimy do drugiego zakosu, gdzie ścieżka skręca ostro w prawo. Stąd już niedaleko mamy do otwartych przestrzeni, las niebawem kończy się. Po około godzinie marszu od Schroniska na Polanie Chochołowskiej wychodzimy z lasu. Paręnaście metrów dzieli nas od grzbietu, na którym skręcamy w lewo i kontynuujemy podejście na szczyt, który jest na wyciągniecie ręki, choć w dalszym ciągu nie jest dla nas widoczny. Poprzedza go wybrzuszenie, które zasłania nam szczyt. W miarę pokonywania zbocza rozszerza się nam wokół panorama. 

Widok na Kominiarski Wierch.

Kominiarski Wierch z leśnych prześwitów.

Szlak na Grzesia.

Zbocze pozbawione lasu.

Za nami widoczny Bobrowiec.

Kapliczka przy szlaku.

Godzina 11.40. Grześ (słow. Lúčna; 1653 m) zmęczył nas dzisiaj trochę, być może za sprawą wysokiej temperatury, ale generalnie jest to łatwy szczyt do zdobycia. To szczyt niezwykle widokowy, obejmujący Tatry Zachodnie, ale częściowo również Tatry Wysokie. Widoczne są stąd w dużej rozpiętości Beskidy. Zajmujemy miejsca z widokiem na szczyty otaczające jedną z najpiękniejszych dolin – Dolinę Rohacką. Od tej fenomenalnie uformowanej grani zawsze trudno jest nam oderwać wzrok. Dołem biegnie do niej nisko grzbiet Długiego Upłazu z rozchodzoną arterią prowadzącą na Rakoń. Grześ, Długi Upłaz, Rakoń, czy znajdujące się dalej na wschodzie szczyty Wołowca, Łopaty, Jarząbczego Wierchu, Kończystego Wierchu, Starorobociańskiego Wierchu itd. dzielimy ze Słowacją. Przebiega przez nie granica polsko-słowacka . Na wschodzie sterczy pociągający, ale niedostępny dla ruchu turystycznego masyw Osobitej. Bardziej na północ wznosi się grzbiet Babiej Góry, ośnieżony niczym wulkan oblany lawą. Przed nim faluje Beskid Orawsko-Podhalański. Przerzucamy wzrokiem zupełnie na północ, gdzie za pobliskim Bobrowcem chowa się grzbiet Gorców z widocznym rozłożystym Turbaczem. Na wschodzie kolejne mnóstwo tatrzańskich szczytów: Kominiarski Wierch, kawałek Czerwonych Wierchów, Świnica i Miedziane, Krywań, i niedaleki grzbiet Ornaku okryty wyjątkowo lśniącym w blasku słońca śniegiem. Cudownie.

Na szczycie Grzesia (fot. Alicja Gilewska).

Grześ panorama
Romantycznie. Przed nami szczyty z otoczenia Doliny Rohackiej (fot. Monika Blatkiewicz).

Opis panoramy z Grzesia
Panorama z Grzesia.

Panorama w stronę Babiej Góry i Pasma Policy

Widok na Bobrowiec. W dali za Bobrowce widoczne jest Pilsko.

O godzinie 12.30 zaczynamy schodzić ze szczytu, choć idzie nam z tym trochę ospale, ociężale, po prosty niechętnie. Tak wspaniale nas Grześ dzisiaj gościł, że trudno się z nim rozstać. Stał się ona klasykiem i tradycją naszych wczesnowiosennych tatrzańskich wędrówek. Niejako otwierają nam wejście ku wiosennym Tatrom. Leży w nich jeszcze mnóstwo śniegu, ale wiosnę czuć już soczyście w powietrzu grzanym intensywnymi promieniami słońca. Wchłaniamy jak najwięcej tego powietrza w siebie, a być może i przez to czujemy się teraz jakby uskrzydleni. Lekko, lecz nie dlatego, że z plecaka zniknęły zjedzone na szczycie kanapki, ani nie dlatego, że odpoczywaliśmy na nim długi czas. Lekkość ta płynie z naszej nieznanej głębi i witalności pobudzonej nieskazitelnym pięknem. Obielone Tatry wyglądają tak wspaniale, niewinnie i błogo. Za niedługo jednak zupełnie i ubarwią je granity i dolomity, kosówki i hale pełne górskich kwiatów. Zjawi się wówczas nad nimi owadzia arystokracja - trzmiele, pszczoły i barwne uskrzydlone motyle, która zadba o ich przetrwanie. A my wtedy będziemy brać kolejne orzeźwiające oddechy.

Śnieg jest zdecydowanie bardziej grząski niż przed południem. Zakosami opuszczamy Grzesia. Żleb wyraziście pozbył się części śniegu i jest w nim mokro. Minęło tak niewiele czasu, a taka duża zmiana. Wpadamy na Polanę Chochołowską i widzimy na niej również zmiany. Barwa śniegu wciąż na niej przeważa, ale pojawiło się na nim wiele trawiasty dziur, a w górnej części odsłonięte są większe połacie. Podchodzimy tam bliżej i cóż tam widzimy. Są! Przebijają się jeden po drugim, przez śnieg, przez mokre trawy pierwsze zwiastuny wiosny. W niektórych miejscach tworzą silniejsze zgrupowania – już nie dadzą za wygraną zimie. Gdzieniegdzie widoczne są ich pierwsze mrowia, niektóre z uśmiechem otwierające się ku słońcu, inne jeszcze zbite w ostry pąk, ale z pewnością już tylko na chwilę. One też za moment rozchylą swoje fioletowe płatki i odsłonią to co skrywają w środku.

W górnej części Polany Chochołowskiej.

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021 na Polanie Chochołowskiej

Krokusy 2021

Krokusy 2021

Krokusy 2021

Och, a tu już nam wracać trzeba, niestety. Jak ten dzień szybko mija, i szkoda, że w schronisku nie można zostać, aby przedłużyć ten spektakl przyrody. Zobaczyliśmy tylko pierwsze tchnienie wiosny w Tatrach, tylko jej pierwszy oddech, pierwsze łany chochołowskich krokusów, a już wracać musimy. Wiosna! Wiosna! Wiosna! I choć z pewnością śnieg jeszcze będzie chciał zagłuszyć jej nadejście, z pełnym przekonaniem obwieszczamy, że wiosna w Tatrach już zagościła.

Mnichy Chochołowskie.

Pożegnanie z Polaną Chochołowską

Udostępnij:

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza

Życie jest zbyt krótkie, aby je przegapić.

Liczba wyświetleń

Popularne posty (ostatnie 30 dni)

Etykiety

Archiwum bloga

Z nimi w górach bezpieczniej

Zapamiętaj !
NUMER RATUNKOWY
W GÓRACH
601 100 300

Mapę miej zawsze ze sobą

Stali bywalcy

Odbiorcy

Wyrusz z nami na

Główny Szlak Beskidu Wyspowego


ETAP DATA, ODCINEK
1
19.11.2016
[RELACJA]
Szczawa - Jasień - Ostra - Ogorzała - Mszana Dolna
2
7.01.2017
[RELACJA]
Mszana Dolna - Potaczkowa - Rabka-Zdrój
3
18.02.2017
[RELACJA]
Rabka-Zdrój - Luboń Wielki - Przełęcz Glisne
4
18.03.2017
[RELACJA]
Przełęcz Glisne - Szczebel - Kasinka Mała
5
27.05.2017
[RELACJA]
Kasinka Mała - Lubogoszcz - Mszana Dolna
6
4.11.2017
[RELACJA]
Mszana Dolna - Ćwilin - Jurków
7
9.12.2017
[RELACJA]
Jurków - Mogielica - Przełęcz Rydza-Śmigłego
8
20.01.2018
[RELACJA]
Przełęcz Rydza-Śmigłego - Łopień - Dobra
9
10.02.2018
[RELACJA]
Dobra - Śnieżnica - Kasina Wielka - Skrzydlna
10
17.03.2018
[RELACJA]
Skrzydlna - Ciecień - Szczyrzyc
11
10.11.2018
[RELACJA]
Szczyrzyc - Kostrza - Tymbark
12
24.03.2019
[RELACJA]
Tymbark - Kamionna - Żegocina
13
14.07.2019
[RELACJA]
Żegocina - Łopusze - Laskowa
14
22.09.2019
[RELACJA]
Laskowa - Sałasz - Męcina
15
17.11.2019
[RELACJA]
Męcina - Jaworz - Limanowa
16
26.09.2020
[RELACJA]
Limanowa - Łyżka - Pępówka - Łukowica
17
5.12.2020
[RELACJA]
Łukowica - Ostra - Ostra Skrzyż.
18
6.03.2021
[RELACJA]
Ostra Skrzyż. - Modyń - Szczawa

Małopolski Szlak Papieski

Spis etapów

TRASA GŁÓWNA
ETAP DATA, ODCINEK
1
12.03.2016
[RELACJA]
Kalwaria Zebrzydowska - Gorzeń Górny
2
9.04.2016
[RELACJA]
Gorzeń Górny - Wadowice - Ponikiew
3
14.05.2016
[RELACJA]
Ponikiew - Groń JPII - Leskowiec - Hucisko
4
1.10.2016
[RELACJA]
Hucisko - Zawoja - Skawica Górna
5
2.10.2016
[RELACJA]
Skawica Górna - Polica - Przełęcz Krowiarki
6
9.04.2017
[RELACJA]
Przełęcz Krowiarki - Zubrzyca Górna - Przełęcz Bory
7
20.05.2017
[RELACJA]
Przełęcz Bory - Ludźmierz - Nowy Targ
8
24.09.2017
[RELACJA]
Nowy Targ - Turbacz - Rzeki
9
27.01.2018
[RELACJA]
Rzeki - Gorc - Ochotnica Dolna
10
17.02.2018
[RELACJA]
Ochotnica Dolna - Lubań - Krościenko nad Dunajcem
11
28.04.2018
[RELACJA]
Krościenko nad Dunajcem - Przysietnica
12
1.12.2018
[RELACJA]
Przysietnica - Stary Sącz

TRASY SPECJALNE
nr 1
1
7.05.2016
[RELACJA]
Kraków, Centrum Jana Pawła II „Nie lękajcie się”
nr 2
1
10.03.2018
[RELACJA]
Kraków, Pałac Arcybiskupi

TRASY WARIANTOWE
I - Beskid Makowski
1
16.05.2020
[RELACJA]
Kalwaria Zebrzydowska – Lanckorońska Góra – Sułkowice
2
23.05.2020
[RELACJA]
Sułkowice – Barnasiówka – Myślenice
3
23.05.2020
[RELACJA]
Myślenice – Uklejna – Myślenice Zarabie
II - Beskid Żywiecki
1
5/6.08.2017
[RELACJA]
Przełęcz Krowiarki – Babia Góra – Przełęcz Krowiarki
III - Pasmo Podhalańskie, Gorce, Beskid Makowski i Wyspowy
1
20.10.2018
[RELACJA]
Harkabuz – Rabska Góra – Rabka-Zdrój
2
15.12.2018
[RELACJA]
Rabka-Zdrój – Luboń Wielki – Przełęcz Glisne
3
12.01.2019
[RELACJA]
Przełęcz Glisne – Szczebel – Kasinka Mała
4
24.02.2019
[RELACJA]
Kasinka Mała – Lubogoszcz – Kasina Wielka
5
11.01.2020
[RELACJA]
Kasina Wielka – Śnieżnica – Przełęcz Gruszowiec
6
11.01.2020
[RELACJA]
Przełęcz Gruszowiec – Ćwilin – Jurków
7
06.06.2020
[RELACJA]
Jurków – Mogielica – Jasień – Przełęcz Przysłop
IV - Beskid Wyspowy
1
6.05.2017
[RELACJA]
Mogielica – Przełęcz Słopnicka
2
29.10.2017
[RELACJA]
Przełęcz Słopnicka – Łukowica
3
18.11.2017
[RELACJA]
Łukowica – Miejska Góra
V - Beskid Wyspowy
1
19.11.2016
[RELACJA]
Jasień - Mszana Dolna
VI - Podhale
1
25.03.2017
[RELACJA]
Ludźmierz - Ząb
2
26.03.2017
[RELACJA]
Ząb - Kiry
VII - Tatry
1
2.04.2016
[RELACJA]
Kiry - Dolina Jarząbcza
2
29.10.2016
[RELACJA]
Polana Huciska - Polana Strążyska
3
3.12.2016
[RELACJA]
Polana Strążyska - Kuźnice
4
21.01.2017
[RELACJA]
Kuźnice - Wiktorówki - Palenica Białczańska
5
25.02.2017
[RELACJA]
Palenica Białczańska - Morskie Oko
VIII - Gorce
1
17.09.2016
[RELACJA]
Turbacz - Studzionki
2
18.09.2016
[RELACJA]
Studzionki - Lubań
IX - Beskid Sądecki
1
5.08.2018
[RELACJA]
Dzwonkówka – Tylmanowa
X - Beskid Sądecki, Beskid Niski
1
6.07.2020
[RELACJA]
Stary Sącz – Hala Łabowska
2
7.07.2020
[RELACJA]
Hala Łabowska – Krynica-Zdrój
3
8.07.2020
[RELACJA]
Krynica-Zdrój – Hańczowa
4
9.07.2020
[RELACJA]
Hańczowa – Ług
5
11.07.2020
[RELACJA]
Ług – Magura Wątkowska

Smaki Karpat

Wołoskimi śladami

Niezastąpiony na GSS

Przewodnik „Główny Szlak Sudecki”. Jest to bogate kompendium wiedzy o najdłuższym szlaku w Sudetach, zawierające opisy przebiegu szlaku ze szczegółowymi mapami, czasami przejść i profilami wysokościowymi oraz namiarami do schronisk. Zawarto w nim również mnóstwo opisanych atrakcji, ciekawostek oraz niezliczoną ilość barwnych fotografii.
W tej jednej publikacji mamy wszystko to co potrzebne turyście przemierzającemu Główny Szlak Sudecki.

Główny Szlak Beskidzki

21-23.10.2016 - wyprawa 1
Zaczynamy gdzie Biesy i Czady,
czyli w legendarnych Bieszczadach

BAZA: Ustrzyki Górne ODCINEK: Wołosate - Brzegi Górne
Relacje:
13-15.01.2017 - Bieszczadzki suplement do GSB
Biała Triada z Biesami i Czadami
BAZA: Ustrzyki Górne
Relacje:
29.04.-2.05.2017 - wyprawa 2
Wielka Majówka w Bieszczadach
BAZA: Rzepedź ODCINEK: Brzegi Górne - Komańcza
Relacje:
16-18.06.2017 - wyprawa 3
Najdziksze ostępy Beskidu Niskiego
BAZA: Rzepedź ODCINEK: Komańcza - Iwonicz-Zdrój
Relacje:
20-22.10.2017 - wyprawa 4
Złota jesień w Beskidzie Niskim
BAZA: Iwonicz ODCINEK: Iwonicz-Zdrój - Kąty
Relacje:
1-5.05.2018 - wyprawa 5
Magurskie opowieści
i pieśń o Łemkowyni

BAZA: Zdynia ODCINEK: Kąty - Mochnaczka Niżna
Relacje:
20-22.07.2018 - wyprawa 6
Ziemia Sądecka
BAZA: Krynica-Zdrój ODCINEK: Mochnaczka Niżna - Krościenko nad Dunajcem
Relacje:
7-9.09.2018 - wyprawa 7
Naprzeciw Tatr
BAZA: Studzionki, Turbacz ODCINEK: Krościenko nad Dunajcem - Rabka-Zdrój
Relacje:
18-20.01.2019 - wyprawa 8
Zimowe drogi do Babiogórskiego Królestwa
BAZA: Jordanów ODCINEK: Rabka-Zdrój - Krowiarki
Relacje:
17-19.05.2019 - wyprawa 9
Wyprawa po wschody i zachody słońca
przez najwyższe partie Beskidów

BAZA: Markowe Szczawiny, Hala Miziowa ODCINEK: Krowiarki - Węgierska Górka
Relacje:
22-24.11.2019 - wyprawa 10
Na śląskiej ziemi kończy się nasza przygoda
BAZA: Równica ODCINEK: Węgierska Górka - Ustroń
Relacje:

GŁÓWNY SZLAK WSCHODNIOBESKIDZKI

termin 1. wyprawy: 6-15 wrzesień 2019
odcinek: Bieszczady Wschodnie czyli...
od Przełęczy Użockiej do Przełęczy Wyszkowskiej


termin 2. wyprawy: wrzesień 2021
odcinek: Gorgany czyli...
od Przełęczy Wyszkowskiej do Przełęczy Tatarskiej


termin 3. wyprawy: wrzesień 2022
odcinek: Czarnohora czyli...
od Przełęczy Tatarskiej do Gór Czywczyńskich

Koszulka Beskidzka

Niepowtarzalna, z nadrukowanym Twoim imieniem na sercu - koszulka „Wyprawa na Główny Szlak Beskidzki”.
Wykonana z poliestrowej tkaniny o wysokim stopniu oddychalności. Nie chłonie wody, ale odprowadza ją na zewnątrz dając wysokie odczucie suchości. Nawet gdy pocisz się ubranie nie klei się do ciała. Wilgoć łatwo odparowuje z niej zachowując jednocześnie komfort cieplny.

Fascynujący świat krasu

25-27 lipca 2014 roku
Trzy dni w Raju... Słowackim Raju
Góry piękne są!
...można je przemierzać w wielkiej ciszy i samotności,
ale jakże piękniejsze stają się, gdy robimy to w tak wspaniałym towarzystwie – dziękujemy Wam
za trzy niezwykłe dni w Słowackim Raju,
pełne serdeczności, ciekawych pogawędek na szlaku
i za tyleż uśmiechu.
24-26 lipca 2015 roku
Powrót do Słowackiego Raju
Powróciliśmy tam, gdzie byliśmy roku zeszłego,
gdzie natura stworzyła coś niebywałego;
gdzie płaskowyże pocięły rokliny,
gdzie Spisza i Gemeru łączą się krainy;
by znów wędrować wąwozami dzikich potoków,
by poczuć na twarzy roszące krople wodospadów!
To czego jeszcze nie widzieliśmy – zobaczyliśmy,
gdy znów w otchłań Słowackiego Raju wkroczyliśmy!


19-21 sierpnia 2016 roku
Słowacki Raj 3
Tam gdzie dotąd nie byliśmy!
Przed nami kolejne trzy dni w raju… Słowackim Raju
W nieznane nam dotąd kaniony ruszymy do boju
Od wschodu i zachodu podążymy do źródeł potoków
rzeźbiących w wapieniach fantazję od wieków.
Na koniec pożegnalny wąwóz zostanie na południu,
Ostatnia droga do przebycia w ostatnim dniu.

           I na całe to krasowe eldorado
spojrzymy ze szczytu Havraniej Skały,
           A może też wtedy zobaczymy
to czego dotąd nasze oczy widziały:
           inne słowackie krasy,
próbujące klasą dorównać pięknu tejże krainy?
           Niech one na razie cierpliwie
czekają na nasze odwiedziny.

7-9 lipca 2017 roku
Słowacki Raj 4
bo przecież trzy razy to za mało!
Ostatniego lata miała to być wyprawa ostatnia,
lecz Raj to kraina pociągająca i w atrakcje dostatnia;
Piękna i unikatowa, w krasowe formy bogata,
a na dodatek zeszłego roku pojawiła się w niej ferrata -
przez dziki Kysel co po czterdziestu latach został otwarty
i nigdy dotąd przez nas jeszcze nie przebyty.
Wspomnień czar ożywi też bez większego trudu
fascynujący i zawsze urzekający kanion Hornadu.
Zaglądnąć też warto do miasta mistrza Pawła, uroczej Lewoczy,
gdzie w starej świątyni świętego Jakuba każdy zobaczy
najwyższy na świecie ołtarz, wyjątkowy, misternie rzeźbiony,
bo majster Paweł jak Wit Stwosz był bardzo uzdolniony.
Na koniec zaś tej wyprawy - wejdziemy na górę Velka Knola
Drogą niedługą, lecz widokową, co z góry zobaczyć Raj pozwala.
Słowacki Raj od ponad stu lat urodą zniewala człowieka
od czasu odkrycia jej przez taternika Martina Rótha urzeka.
Grupa od tygodni w komplecie jest już zwarta i gotowa,
Kaniony, dzikie potoki czekają - kolejna rajska wyprawa.


Cudowna wyprawa z cudownymi ludźmi!
Dziękujemy cudownym ludziom,
z którymi pokonywaliśmy dzikie i ekscytujące szlaki
Słowackiego Raju.
Byliście wspaniałymi kompanami.

Miało być naprawdę po raz ostatni...
Lecz mówicie: jakże to w czas letni
nie jechać znów do Słowackiego Raju -
pozwolić na zlekceważenie obyczaju.
Nawet gdy niemal wszystko już zwiedzone
te dzikie kaniony wciąż są dla nas atrakcyjne.
Powiadacie też, że trzy dni w raju to za krótko!
skoro tak, to czy na cztery nie będzie zbyt malutko?
No cóż, podoba nam się ten kras,
a więc znów do niego ruszać czas.
A co wrzucimy do programu wyjazdu kolejnego?
Może z każdego roku coś jednego?
Niech piąty epizod w swej rozciągłości
stanie się powrotem do przeszłości,
ruszajmy na stare ścieżki, niech emocje na nowo ożyją
gdy znów pojawimy się w Raju z kolejną misją!

15-18 sierpnia 2018 roku
Słowacki Raj 5
Retrospekcja
Suchá Belá - Veľký Sokol -
- Sokolia dolina - Kyseľ (via ferrata)

Koszulka wodniacka

Tatrzańska rodzinka

Wspomnienie


519 km i 18 dni nieustannej wędrówki
przez najwyższe i najpiękniejsze partie polskich Beskidów
– od kropki do kropki –
najdłuższym górskim szlakiem turystycznym w Polsce


Dorota i Marek Szala
Główny Szlak Beskidzki
- od kropki do kropki -

WYRÓŻNIENIE
prezentacji tego pasjonującego przedsięwzięcia na



za dostrzeżenie piękna wokół nas.

Dziękujemy i cieszymy się bardzo,
że nasza wędrówka Głównym Szlakiem Beskidzkim
nie skończyła się na czerwonej kropce w Ustroniu,
ale tak naprawdę doprowadziła nas aż na
Navigator Festival 2013.

Napisz do nas