Głównym grzbietem Wielkiej Fatry - część 1

Wieś Ľubochňa położona jest w dolinie Wagu, u ujścia Lubochnianki do Wagu, na północnych stokach Wielkiej Fatry. Stanowi najbardziej dogodne miejsce rozpoczęcia naszej wielkiej wędrówki, której celem jest przemierzenie całej rozciągłości Wielkiej Fatry.

Ľubochňa (451 m n.p.m.) Korbeľka (490 m n.p.m.) Kopa (1167 m n.p.m.) Krištenný Príslop (917 m n.p.m.) Grúň (987 m n.p.m.) Fatra (938 m n.p.m.) Ľubochnianske sedlo (762 m n.p.m.) Ľubochňa (451 m n.p.m.)

Zaczynamy kolejny niezwykle pociągający projekt - przejście głównym grzbietem Wielkiej Fatry. Godzina 8.20. Znajdujemy się we wsi Ľubochňa (450 m n.p.m.). Z centrum wsi kierujemy się w stronę doliny Wagu. Zaglądamy do stojącej poniżej szlaku dużej kaplicy św. Cyryla i Metodego, zbudowanej w latach 1937-38. Szlak początkowo wiedzie wzdłuż Ľubochnianki, która niedaleko za kaplicą uchodzi do Wagu. Widok przed nami zamyka nam grzbiet wznoszący się po drugiej stronie Wagu – Havran (860 m n.p.m.). Wchodzimy na płaski trawers lesistego zbocza idąc ponad rzeką Wag. Mijamy prosty drewniany krzyż wbity w ziemię obok próchniejącego konara. Ścieżka naszego szlaku zatacza łuk wokół góry. Skręca powoli na zachód, w dolinę potoku Korbeľka.

Ľubochňa, pamiątka po dawnej kolejce leśnej.

Rzeka Lubochnianka.

Kaplica św. Cyryla i Metodego.

Potok Korbeľka zasilany jest wodami z wielu źródeł mineralnych, jakie można znaleźć w tej krótkiej, łatwo dostępnej dolince. Są one popularnymi celami spacerów. Jednym z bardziej znanych źródeł jest „Minerál v Korbeľke”, które posiada wodę pitną, a zlokalizowane jest przy szlaku na wysokości 497 m n.p.m. Powyżej jest jeszcze kilka podobnych naturalnych wodnych zdrojów.

O godzinie 9.05 docieramy do rozstaju Korbeľka (490 m n.p.m.). Górna część dolinki Korbeľka stanowi rezerwat przyrody, który chroni unikatowe kompleksy leśne rosnące na podłożu wapiennym i dolomitowym. Został utworzony w 1973 roku i zajmuje powierzchnię 86,16 hektarów. Szlak nie prowadzi nas tam, choć ścieżką można dotrzeć na skraj tego rezerwatu pod Jaskinię w Diabelskiej Skale (Jaskyňa w Čertovej skale). Znajduje się 400 metrów od naszego szlaku i spośród kilkunastu jaskiń w regionie jest największa. Jaskinia ta ma 28 metrów długości i posiada ładną dekorację krasową tworzoną od tysiącleci w wyniku działania wody, jak również przez wietrzenie skał. Odejście do tej jaskini znajduje się przy rozstaju Korbeľka (490 m n.p.m.).

Dolina potoku Korbeľka.

Za nami 2 kilometry łatwej trasy. Od rozstaju Korbeľka położonego na wysokości 490 m n.p.m. czeka nas strome i bardzo intensywne podejście na przedwierzchołek Kopy (1160 m n.p.m.). Początek tego podejścia wiedzie najpierw ładnym bukowym lasem. Po pewnym czasie trawersujemy pod pojedynczymi bądź grupami skałek. Gdy nasza ścieżka skręca z powrotem w górę zbocza, zaczynamy lawirować w lewo i prawo przedzierając się dosłownie przez gęste chaszcze. Jest dość stromo, ale wspinamy się z mozołem i wytrwałością. Chaszcze zdają się nie mieć końca, ale ostatecznie kończą się. Ładnym lasem wychodzimy na grzbiet opadający od szczytu Kopy w kierunku wschodnim, wprost do doliny Wagu.

Początek podejścia na Kopę.

Podejście zaczynamy w pięknym bukowym lesie.

Wyżej zbocza w poszyciu wyrastają młodniki.

Wychodnie na leśnych stokach.

Wchodzimy w przyjemny trawers.

Omijamy skałki wspinając się ostrzej pomiędzy nimi.

Kwiaty poziomki.

Spróchniałe konary.

Nedaleko od grzbietu.

Na przedwierzchołku Kopy stoi wysoki krzyż, który wyznacza świetny punkt widokowy. Z tego wybitnie wyniosłego miejsca doznajemy emocji pięknych krajobrazów na wijącą się dolinę Wagu i wznoszący się po drugiej stronie grzbiet, jak również znajdujące się dalej szczyty Małej Fatry, choć obłoki próbują je przed nami ukryć. Mała Fatra i Wielka Fatra rozdzielona jest dolinami Wagu i rzeki Turiec, wypływającej z Gór Kremnickich. Po przerwie o godzinie 11.30 idziemy w górę grzbietu, w kierunku szczytu Kopy. 

Punkt widokowy.

Dolina Wagu, a za nią skalisty grzbiet Zadný Šíp.
Widoczna z lewej rzeka to Orawa.
W centrum Magura (1260 m n.p.m.) i inne wzniesienia Małej Fatry.

Wieś Stankovany w dolinie Wagu, a dalej masyw Zadný Šíp (1169 m n.p.m.). 

Grzbiet pnie się dalej spokojnie, wiedzie nim wygodna ścieżka. Mijamy kilka skalnych wypiętrzeń. O godzinie 11.50 docieramy do rozstaju Kopa (1167 m n.p.m.). Nie jest to jeszcze właściwy szczyt, który znajduje się 270 metrów od tego rozdroża. Nie jest to szczyt często odwiedzany przez turystów, bo widoki z niego są fragmentaryczne ze względu na zalesienie. Masyw Kopy słynie z pięknych lasów, zarówno w pasie regla dolnego, gdzie przeważa buczyna karpacka, jak również wyżej w pasie górnoreglowego boru świerkowego, który sięga szczytu Kopy. Natomiast widokami szczycą się polany znajdujące się na stokach południowych, które pozwalają delektować się widokiem masywu Kľak oraz spojrzeć na Kotlinę Turczańską, jak również w głąb Doliny Lubochniańskiej, aż po Ploskę i Borišov.

Wznoszący się grzbiet Kopy.

Skałki na grzbiecie.

Na rozstaju Kopa (1167 m n.p.m.).

Przejście nieznakowaną ścieżką na szczyt.

Przejście na szczyt Kopy zajmuje nam nie więcej jak 10 minut i podobnie powrót z niego do rozstaju. Ścieżka na szczyt jest w miarę wyraźna, ale widać, że chodzi tędy mniej turystów. Kopa (1187 m n.p.m.) nie przyciąga widokami, a jedynie ładnym lasem i kilkoma skałkami. Przejście nie nastręcza żadnych trudności, a szczyt ulokowany jest niewiele wyżej od rozstaju, a zatem jest to dla nas przyjemny spacer. Po wykonaniu kilku zdjęć wracamy na rozstaj.

Kopa (1187 m n.p.m.).

Zawilec żółty (Anemone ranunculoides).

Od rozstaju na Kopie kierujemy się na południe. Schodzimy z masywu Kopy przecinając wspomniane widokowe polany, a potem dalej niżej i niżej, wytracając 250 metrów wysokości względnej, aż do przełęczy Krištenný Príslop (917 m n.p.m.), skąd na obie strony grzbietu odchodzą nieznakowane ścieżki. My zaczynamy stąd podejście na Grúň (987 m n.p.m.). Najpierw przechodzimy bezimienny wierzchołek znajdujący się na podobnej wysokości co Grúň. Pokazują się nam stąd ładne widoki, szczególnie w miejscach rzadziej porośniętych drzewami. Jednak to dopiero przedsmak tego, czym olśnić mają nas kolejne kilometry naszej drogi grzbietem Wielkiej Fatry. Dzisiaj to właściwie rozgrzewka do czekających nas wrażeń estetycznych.

Polana na zboczach Kopy.

Podejście na Grúň. 

Grúň (987 m n.p.m.).

Ze szczytu Grúň szlak schodzi szerszą dróżką, która wiedzie aż na pobliskie wzniesienie z odsłoniętym szczytem. Wychodzimy tam przypadkiem, nie zauważając bocznej ścieżki, którą powinniśmy iść dalej, ale znaki czerwonego szlaku są w tym miejscu niewidoczne. Jednak nic nie tracimy, bo bezimienne wzniesienie daje nam ładny widok na Małą Fatrę, dolinę Wagu z osadami Tyrany i Vrútky, a także Martin nad rzeką Turiec, w którym mamy zarezerwowany nocleg. Z najdalszych szczytów pokazuje się Klak wznoszący się na południowych krańcach Małej Fatry Luczańskiej.

Na pierwszym planie zabudowania wsi Krpeľany, dalej Turany i Sučany.

Bezimienny szczyt z ładnym widokiem na dolinę Wagu i Małą Fatrę.

Zbliżenie na Kľak (1351 m n.p.m) – szczyt w Luczańskiej części Małej Fatry.

Wracamy na zbocza góry Grúň. Ścieżka szlaku zatacza wokół niego półokręgiem. Niedaleko za wierzchołkiem Grúň wznosi się niższa, również zalesiona Fatra (983 m n.p.m.). Po przejściu szczytu Fatry powoli schodzimy na wyrazistą przełęcz - Ľubochnianske sedlo. Niedaleko od tej przełęczy przecinamy rozległą polanę ze schronem turystycznym (znajduje się on w dolnej części polany) i niedługo później o godzinie 14.10 wychodzimy z lasu wprost na Przełęcz Lubochniańską.

Szczyty Wielkiej Fatry na wschodzie.
Od prawej: Kútnikov kopec (1064 m n.p.m.) za drzewami (zbocze z wyciętym pasem lasu),
dalej grzbiet masywu Veľký Smrekovec (972 m n.p.m.), a za nim garb to Čebrať (1054 m n.p.m.).

Widok na Dolinę Turczańską.

Ostatnia polana przed przełęczą.

Przełęcz Lubochniańska (słow. Ľubochnianske sedlo; 701 m n.p.m.) to wyraźna, głęboka przełęcz, która oddziela potężny masyw Kopy na północy od pozostałego grzbietu Wielkiej Fatry. Nazwa przełęczy pochodzi od nazwy wsi Lubochnia, znajdującej się po wschodniej stronie od przełęczy. Miejscowa ludność (np. z Lubochni) używa na co dzień dawnych starych nazw ludowych w odniesieniu do tej przełęczy: sedlo Fatra lub Vrchfatra.

Przełęcz Lubochniańska była niegdyś znanym przejściem łączącym dwie historyczne krainy Liptów i Turiec. Była powszechnie używana, aż do wybudowania drogi przez nieprzejezdny wcześniej przełom Wagu pod Królewianami (Przełom Królewiański). Tą dawną drogą poprowadzona była również trasa cesarskiego traktu pocztowego z Wiednia do Koszyc. Z kolei w kwietniu 1945 roku przełęcz została wykorzystana przez pierwsze oddziały wojsk czechosłowackich, które wkroczyły na teren Kotliny Turczańskiej.

Po zachodniej stronie przełęczy ścieżka prowadzi około 200 metrów do miejsca odpoczynkowego ze źródłem wody - Prameň v Ľubochnianskom sedle. Obecnie przez siodło przełęczy Lubochniańskiej przechodzą linie wysokiego napięcia z elektrowni wodnej w Krpeľanach. Stąd też po obu stronach przełęczy został wycięty dość szeroki pas lasu, który przyczynił się do otworzenia malowniczych widoków, szczególnie na dolinę Wagu po stronie zachodniej, gdzie ulokowały się m.in. Turany, Vrútky oraz miasto Martin nad rzeką Turiec.

Ľubochnianske sedlo (762 m n.p.m.)

Ľubochnianske sedlo (762 m n.p.m.).

Na przełęczy Lubochniańskiej robimy sobie krótki odpoczynek, po czym opuszczamy grzbiet Wielkiej Fatry i zielonym szlakiem schodzimy wzdłuż linii wysokiego napięcia do Doliny Lubochniańskiej (słow. Ľubochnianska dolina). Po niecałym półtora kilometrze o godzinie 15.00 osiągamy dno doliny z dużym potokiem Ľubochnianka. Jego źródła znajdują się w sercu Wielkiej Fatry, pod Płaską i Czarnym Kamieniem na wysokości około 1440 m n.p.m., gdzie zagościmy pod koniec naszego przedsięwzięcia, podczas jednego z ostatnich etapów wędrówki głównym grzbietem Wielkiej Fatry. Ľubochnianka spływa na północ, głęboką i długą dolinę Lubochniańską, rozdzielającą północną część Wielkiej Fatry na dwie części: odnogę wschodnią tzw. liptowską i zachodnią tzw. turczańską, dłuższą i bardziej rozczłonkowaną, którą będziemy etapowo pokonywać.

Linie wysokiego napięcia.

Dolina Lubochniańska.

Ľubochnianską doliną przechodziła niegdyś leśna kolej wąskotorowa, której odnogi rozchodziły się do niektórych dolin bocznych. Była to kolej elektryczna, zasilana przez elektrownię wodną znajdującą się w dolnej części potoku Ľubochnianka. Służyła ona również do okazjonalnego transportu turystów i kuracjuszy. Z kolei wspomniana, nieduża elektrownia była w stanie zaopatrywać w energię elektryczną również całe oświetlenie publiczne wsi i gospodarstw domowych. Po 1965 roku kolejka została zlikwidowana, ale elektrownia na potoku wciąż istnieje. Ciekawostka: w górnej części doliny, w 2001 roku kręcono film „Za linią wroga”.

Maszerujemy 2,5 km do miejsca skąd rozpoczęliśmy pierwszy etap, czyli do wsi Ľubochňa. Historia tej wsi sięga czasów średniowiecza. Z 1287 roku pochodzi najstarsza znana pisemna wzmianka o istniejącej małej osadzie, kiedy z lasów w Dolinie Lubochniańskiej pozyskiwano drewno, spławiane potokiem Lubochnianki. W XVII wieku znajdowały się w dolinie huta szkła, młyn, tartaki, w bocznych dolinach wypalano węgiel drzewny.

Kierujemy się do centrum wsi Ľubochňa.

Park Ľubochňa.

Przed centrum miejscowości przechodzimy wzdłuż Parku Ľubochňa, znanego również pod nazwą Kúpeľný park. Jest to popularne miejsce spacerów i rekreacji. Park ten został założony w XIX wieku jako przestrzeń uzdrowiskowa dla uzdrowiska Lubochnia. Jego historyczne lipowe aleje z nasadzeniami cisów, a także altany i fontanny w klimacie secesyjnej architektury zapewniają wiele relaksu i spokoju dla spacerowiczów. Założycielem uzdrowiska był hrabia András Bethlen, znany również jako założyciel Tatrzańskiej Łomnicy, z którą Lubochnia ma podobną secesyjną architekturę z szachulcowymi budynkami. Wraz z powstaniem uzdrowiska klimatycznego w Lubochni pod koniec XIX wieku, rozkwitać zaczęła w regionie turystyka. Wraz z napływem gości zaczęły wyrastać w okolicy hotele i wille. Powstała również sieć prywatnych rezydencji dla rządu węgierskiego i obiekty rekreacyjne. Do najbardziej znanych budynków należy Dom Kollára, czyli łaźnia z połowy XIX wieku, kilkakrotnie później przebudowana. We wsi stoi kościół rzymskokatolicki pw. Świętych Cyryla i Metodego z początku XIX wieku, który odwiedziliśmy na samym początku naszej wędrówki. Dzisiaj wszystkie te zabytkowe budynki budują swoistą atmosferę miejscowości. Ľubochňa jest znanym ośrodkiem leczenia chorób endokrynologicznych i znajduje się w niej Narodowy Instytut Endokrynologiczny i Diabetologiczny.

Zespół, który podjął z nami nowe wyzwanie (Na skraju parku w Ľubochňi).

W Ľubochňi zaczęliśmy i kończymy pierwszy etap wędrówki głównym grzbietem Wielkiej Fatry. To dopiero wstęp do tego, co nas czeka - kraina bezkresnych, falujących wzniesień i odludnych szlaków prowadzących przez zachwycającą, dziką przyrodę Wielkiej Fatry. Zagłębimy się w jej serce, stawiając przez następne dni kolejne górskie kroki. Poznamy jej dziką, wolną naturę i piękno, które żyje subtelną ciszą, maszerując z dala od cywilizacji; przez lasy, gdzie króluje niedźwiedź; wijącym się grzbietem pełnym szczytów, przybliżając się do chmur i spełnienia marzeń.

Na trasie

Ľubochňa (451 m n.p.m.)

Kopa (1167 m n.p.m.) rozstaj.

Ľubochnianske sedlo (762 m n.p.m.)

Udostępnij: